ادامه سلطه دلار

قدرت مالی ایالات متحده در عصر رقابت قدرت های بزرگ

۰۹ آبان ۱۴۰۲ | ۲۰:۰۰ کد : ۲۰۲۲۷۳۶ اخبار اصلی اقتصاد و انرژی
یک اقتصاد جهانی گسسته که در آن مشارکت های امنیتی روابط اقتصادی را تعیین می‌کنند، در حال شکل گیری است. با این حال، پایان سلطه دلار هنوز دور از انتظار است و کشورهای مخالفِ تحریم‌های غربی برای حفظ امنیت خود و تضمین‌های امنیتی ایالات متحده در شرایط سخت‌تر ژئوپلیتیکی، دلار را حفظ می‌کنند.
قدرت مالی ایالات متحده در عصر رقابت قدرت های بزرگ


نویسنده: کارلا نورلوف

دیپلماسی ایرانی: تحریم‌های ایالات متحده در پاسخ به حمله روسیه به اوکراین، برخی کشورها را وادار کرده تا وابستگی خود به دلار را بیشتر کاهش دهند. اگر قرار باشد سیستم ارزی چند قطبی شود، نفوذ اقتصادی ایالات متحده در جهان و توانایی استفاده از دلار به عنوان جایگزینی برای نیروی نظامی کاهش می یابد.

یک اقتصاد جهانی گسسته که در آن مشارکت های امنیتی روابط اقتصادی را تعیین می‌کنند، در حال شکل گیری است. با این حال، پایان سلطه دلار هنوز دور از انتظار است و کشورهای مخالفِ تحریم‌های غربی برای حفظ امنیت خود و تضمین‌های امنیتی ایالات متحده در شرایط سخت‌تر ژئوپلیتیکی، دلار را حفظ می‌کنند.

در اواخر سال 2022، دلار تقریبا 60 درصد از ذخایر بانک های مرکزی را تشکیل می داد، در حالی که یورو 20 درصد و ین 6 درصد از این ذخایر را تشکیل می دادند.  پوند، یوان چین و دلار کانادا و استرالیا نیز کمتر از پنج درصد ذخایر دولت ها را تشکیل می دادند.

با این حال، بدبینی نسبت به آینده دلار بسیار است. گیتا گوپینات، معاون مدیر عامل صندوق بین‌المللی پول (IMF) بر این باور است که تحریم‌ها باعث ایجاد نظم ارزی چندقطبی می شود. بانک های بزرگ نیز در مورد چشم انداز تداوم تسلط دلار تردید دارند. یک سال پیش، کریستینا تساری و زک پاندل از گلدمن ساکس هشدار دادند که دلار ممکن است سرنوشت پوند انگلیس را دنبال کند و به ارز درجه دوم تبدیل شود.

اگر پیش‌بینی‌ها در مورد نظم ارزی چندقطبی آینده درست باشد، ایالات متحده با کاهش قدرت روبه رو خواهد شد که پیامدهای گسترده‌تری برای ثبات و نظم بین‌الملل خواهد داشت. با این حال، غرب با بازنگری در شیوه اعمال تحریم ها می تواند به پاسداری از جایگاه دلار کمک کند. ایالات متحده و متحدانش می توانند تحریم ها را به گونه ای طراحی کنند که از فرسایش بیشتر نظم ارز تک قطبی جلوگیری کنند.

تحریم‌ها باید برای موارد روشنی که نظم بین‌الملل را به چالش می کشند، مانند جنگ اوکراین، نگه داشته شوند و نباید برای مقاصد مخفیانه مورد استفاده قرار گیرند، مانند زمانی که تحریم‌ها علیه ایران در سال 2018 بازگردانده شد، به رغم آن که ایران قوانین را نقض نکرده بود.

چین و روسیه آشکارا گام‌هایی برای افزایش جذابیت ارزهای جایگزین برای اهداف اقتصادی و ذخیره بین‌الملل، ایجاد زیرساخت‌های مالی چند ملیتی برای پیشرفت تجارت و سرمایه‌گذاری در رنمینبی و روبل برمی‌دارند.

سامانه چینی یا CIPS تقریباً 15000 تراکنش در روز را پردازش می کند که معادل 50 میلیارد دلار است. با این حال، CHIPS، نسخه ایالات متحده، روزانه 250000 تراکنش را پردازش می کند که بیش از 1.5 تریلیون دلار است. روسیه، به نوبه خود، پس از حمله به اوکراین در سال 2014، سامانه ای را ایجاد کرد که آن را سامانه انتقال پیام های مالی می نامد و هدف آن است که به کاربران اجازه دور زدن SWIFT را بدهد. 

هند نیز یک حساب ویژه برای تشویق تسویه تجارت با روپیه ایجاد کرده است. هند و روسیه همچنین تلاش کرده اند تا تجارت به ارزهای خود را با بازگرداندن سازوکار تسویه ارز روپیه-روبل افزایش دهند. 

پس از بحران مالی سال 2008، چین با گسترش خطوط سوآپ دوجانبه، انتقال رنمینبی را به سایر کشورها آغاز کرد. بزرگترین خط چین با 24 میلیارد دلار با روسیه است. ذخیره نقدینگی چین در مقایسه با عرضه فدرال رزرو ایالات متحده ناچیز است، اما مطمئناً رشد خواهد کرد. در سال 2016، صندوق بین‌المللی پول سبد ارزهای ذخیره‌ که حق برداشت ویژه (SDRs) را تعریف می‌کند بروز رسانی کرد تا یوان چین را نیز در بر گیرد.

چین همچنین با ایجاد جایگزین‌های پرداخت دیجیتال استفاده از رنمینبی را ترویج می‌کند. با وعده تراکنش‌های ارزان‌تر، سریع‌تر و امن‌تر، یک ارز دیجیتال چینی می‌تواند بین‌المللی شدن رنمینبی را شتاب بخشد. 

تلاش های مشترک برای کاهش ارزش دلار توسط برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی موسوم به بریکس نیز قابل ملاحظه است. این کشورها با هم به دنبال انتشار یک ارز ذخیره مشترک با هدف روشن دور زدن دلار و سایر ارزهای اصلی غربی هستند. چین، هند و روسیه در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در سپتامبر توافق کردند که تجارت را گسترش و ارزهای ملی خود را در پرداخت های بین المللی ارتقا دهند.

نفت یک عنصر مهم در حفظ نقش دلار به عنوان ارز پیش فرض برای پرداخت های بین الملل است. چین، روسیه، کشورهای خاورمیانه و جنوب آسیا در تلاشند تا از تسویه حساب نفتی به دلار فاصله بگیرند. چین و روسیه ارزهای ملی خود را در تجارت نفت تبلیغ می کنند. چین و عربستان سعودی در حال طراحی نقشه هایی برای تسویه پرداخت های نفت به رنمینبی هستند. روسیه و هند در حال بررسی استفاده از درهم، واحد پول امارات متحده عربی برای تسویه معاملات نفتی بین خود هستند. روسیه و ایران نیز استفاده از یک ارز باثبات با پشتوانه طلا برای پرداخت های بین المللی را بررسی می کنند. 

غرب می تواند به پاسداری از جایگاه دلار کمک کند. کشورهایی که از تحریم‌ها علیه روسیه پشتیبانی می‌کنند، انگیزه‌های ژئوپلیتیکی قوی برای ادامه نگهداری و استفاده از دلار برای مقاصد ذخیره و پرداخت بین‌الملل دارند، زیرا انجام این کار تأثیر محدودکننده تحریم‌ها را تقویت و به تضمین اثربخشی آینده آنها کمک می‌کند. از آنجایی که نگرانی‌های امنیتی نگرانی‌های اقتصادی را تحت الشعاع قرار می‌دهد، ایالات متحده و اروپا وابستگی اقتصادی خود را به دشمنان خارجی محدود می‌کنند و برای انتقال زنجیره‌های تولید و تامین به کشورهای متحد اصرار می ورزند.

در مجموع، ائتلافی که علیه روسیه شکل گرفته بیش از 90 درصد ذخایر ارزی جهان، تقریباً 80 درصد سرمایه گذاری جهان و 60 درصد از تجارت جهان و تولید اقتصاد جهانی را تشکیل می دهد. غلبه بر این سلطه دشوار خواهد بود. 

نیمی از متحدان رسمی امنیتی ایالات متحده در رژیم تحریم ها علیه روسیه مشارکت ندارند. این گروه از کشورها که شامل آرژانتین، برزیل، شیلی، پاکستان، فیلیپین، تایلند و ترکیه هستند، در مجموع شش درصد از تولید ناخالص داخلی جهان، هفت درصد تجارت جهانی و دو درصد از سرمایه گذاری جهانی را تشکیل می دهند. کشورهای در حال توسعه که روسیه را تحریم نکرده‌اند، بیشترین تاثیرات ثانویه تحریم‌ها را احساس می‌کنند: تورم، کاهش ارزش پول و کمبود زنجیره تامین. با این حال، دور از انتظار است که آنها با جانبداری از روسیه به این پیامدها پاسخ دهند.

برای نگاهبانی از سلسله مراتب ارزی موجود و محدود کردن روند بلندمدت به سمت چندقطبی بودن ارز، ایالات متحده باید از هنر اقتصادی اش به گونه ای استفاده کند که منافع عمومی یک نظم بین المللی لیبرال را ارتقاء دهد. ایالات متحده نمی تواند متحدان کلیدی یا بخش بزرگی از جامعه بین الملل را از خود دور و همچنان دوران تک قطبی دلار را حفظ کند.

منبع: فارن افرز / تحریریه دیپلماسی ایرانی/11

کلید واژه ها: اقتصاد روسیه تحریم روسیه قدرت های بزرگ ایالات متحده امریکا تحریم اقتصادی اقتصاد جهانی دلار قدرت مالی بریکس چین


( ۵ )

نظر شما :

م.ن ۱۰ آبان ۱۴۰۲ | ۱۱:۴۵
دلار حذف است چون مورد تائید هیچ کشوری نیست. پشتوانه ندارد و به نحوی که استفاده میشود باعث ضرر و زیان به همه کشورها است و هیچ کشوری این وضعیت را قبول ندارد.
رضایی ۱۱ آبان ۱۴۰۲ | ۱۷:۱۵
تا دنیا دنیاست دلار سرپاست و آمریکا ابر قدرت.