گیجی جای دیپلماسی را گرفته است

اوکراین، ارمنستان و سر در گمی در سیاست خارجی ایران

۱۰ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۰۰ کد : ۲۰۲۲۱۱۱ آسیا و آفریقا نگاه ایرانی
نویسنده خبر: سید وحید کریمی
سید وحید کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: در مورد رفتار ولادیمیر پوتین در مورد قفقاز «گیج» هستیم، در حالی که این همه در اوکراین به روسیه کمک کردیم؛ می بینیم که پوتین در ارمنستان با ترکیه، آذربایجان و غرب همراهی می کند؟
اوکراین، ارمنستان و سر در گمی در سیاست خارجی ایران

دیپلماسی ایرانی: طی تقریبا دو سال اخیر دو جنگ در دو منطقه نزدیک به هم را شاهد بوده ایم، یکی جنگ اوکراین و حمله روسیه به آن و دیگری جنگ قره باغ و حمله آذربایجان با حمایت ترکیه، عضو ناتو، به آن. با توجه به این که این دو واقعه با فاصله بوده و هم زمان نبوده است سیاست ایران در قبال این دو را می توان به شکل مختلفی ارزیابی کرد.‌

در اوکراین احتمالا تلاش برای توسعه ناتو بود. همراهی با روسیه که تلاش می شد روابط راهبردی و استراتژیک باشد برای ایران فرصت بود. اما روسیه به دنبال آن بود تا در تله یا دام پهن شده برای ولادیمیر پوتین تنها نباشد. از این رو از فرصت نمایش قدرت ایران به خوبی استفاده کرد. روسیه محق به نظر می رسید و شاید هم لازم بود که ایران با آن همکاری خاصی داشته باشد.

در مورد مناقشه آذربایجان و ارمنستان اما به نظر می رسد باید تحلیل دیگری از سیاست جمهوری اسلامی ایران داشته باشیم. در آنجا به نظر می رسد که ما دیر متوجه شدیم و باز هم این گونه به نظر می آید که توافقات برای توسعه وسعت سرزمینی آذربایجان با حمایت ترکیه بوده و طی آن بده بستان ناتو با عضویت سوئد انجام شده بود و پوتین هم با توجه به واسطه گری رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه برای روسیه در غرب، این اتفاقات را پذیرفته بود .

جمهوری اسلامی ایران چون معتقد به بعضی سیاست های قدیمی مثل «عدم تغییر مرزها» و «عدم گشایش کانال های مراسلاتی» است، همچنین نسبت به مناسبات ترکیه و آذربایجان و گسترش حوزه و احیای امپراطوری مغولستان بزرگ یا ترکیه عثمانی حساسیت دارد و با این سیاست عملی ترکیه مواجه شده است، به نظر می رسد در نوعی «سرگیجه یا سردرگمی استراتژی» سیر می‌کند. در اینجا این سوال مطرح می شود که اگر مخالف توسعه نفوذ غرب هستیم چرا در ارمنستان با این نفوذ مقابله نمی کنیم، از سوی دیگر در حالی که پاشینیان عنصر غربی محسوب می شود همراهی غرب با او را هم مشاهده نمی کنیم، در حالی که به جای پاشینیان ترکیه و آذربایجان را سیبل کرده ایم؟

در مورد رفتار ولادیمیر پوتین در مورد قفقاز هم «گیج» هستیم، در حالی که این همه در اوکراین به روسیه کمک کردیم؛ می بینیم که پوتین در ارمنستان با ترکیه، آذربایجان و غرب همراهی می کند؟ عدم پاسخ به سوال و تلاش برای تفکیک دو جبهه اوکراین و ارمنستان «عدم خروج از این سرگیجه» است. در حالی که پاسخی برای پرسش های خود نداریم، شاید منتظر دوران گذار هستیم و طراحی های دیگران را انتظار می کشیم تا بعدا واکنش نشان دهیم. همان طور که در برابر تطمیع و تهدید به حذف و مشارکت اردوغان نسبت به ایران که همه را در یک قالب دنبال می کند، پاسخی نمی دهیم.

اکنون در سیاست خارجی مان مانع تراشی، حسادت به همسایگان، نفرت بی مورد از غرب و ازدواج اجباری با پوتین را شاهدیم که موجبات «گیجی» ما را فراهم آورده است، در این میان نخبگان هم یکی به میخ یکی به نعل می زنند و درصدد آسیب شناسی و تصحیح هم نیستند و با ملاحظات خطی، سیاسی، وابستگی، نیازمندی درک و فهم گوناگون را القا می کنند.

به عبارت دیگر می‌توان این ‌گونه نتیجه گرفت که در اوکراین کیش و مات کردیم ولی در ارمنستان کیش و مات شدیم.

سید وحید کریمی

نویسنده خبر

دیپلمات و دکترای روابط بین الملل که در حال حاضر در گروه اروپا/امریکای دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه فعالیت دارد. 

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: ایران دیپلماسی ایران سیاست خارجی سیاست خارجی ایران قفقاز آذربایجان جمهوری آذربایجان ترکیه ارمنستان روسیه ولادیمیر پوتین سید وحید کریمی اوکراین جنگ اوکراین جنگ قفقاز ایران و قفقاز ایران و ارمنستان ایران و ترکیه ایران و روسیه ایران و آذربایجان


( ۲۱ )

نظر شما :

رضا ۱۰ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۲۰
امپراطوری مغولستان؟!
خسرو ۱۰ مهر ۱۴۰۲ | ۱۹:۴۱
توسعه وسعت سرزمینی آذربایجان ؟؟؟ مغولستان بزرگ یا توسعه عثمانی؟ کشور مغولستان با سه میلیون جمعیت توان ایجاد مغولستان بزرگ را ندارد و عثمانی هم قرابت چندانی با مغولستان ندارد و از قضا ترکها و مغول‌ها در بیشتر دو هزار سال گذشته دشمن بود ند و البته جمله بیشتر توهین به ترکها و مغولها بود ، نه در اکراین کیش و مات کردیم و نه در ارمنستان مات شدیم ، این نوشته با نوشته های قبلی سید وحید کریمی فرق زیادی داشت اگر بجای اسم نویسنده احسان موحدیان نوشته می‌شد تعجب نمی کردم ، برای آذربایجان توسعه سرزمینی اتفاق نیافتاد بلکه فقط تمامیت ارضی اش را برقرار کرد به نظر من اگر بجای زرنگ بازی و سیاسی کاری ، در موضوع اکراین و روسیه --- از طرف حقدار یعنی اکراین حمایت می کردیم و در موضوع آذربایجان و ارمنستان در طرف حق و قانونی می ایستادیم سنگین تر بودیم و گیج نمی شدیم
محمد ۱۰ مهر ۱۴۰۲ | ۲۳:۴۵
گیجی به خاطر این است که پرونده اوکراین برای ما سیاسی است اما ارمنستان یک موضوع حیاتی و سرزمینی است . در ضمن این تفکر که در جنگ آذربایجان و ارمنستان باید طرف کشور مسلمان را بگیریم ،باعث شده که نیاز ایدئولوژیک در حمایت از آذربایجان و نیاز ژئوپلیتیک در دفاع از ارمنستان ما را به تناقض برساند. درضمن خطر پانتورک به عنوان یک خوانش قومی که برای ما کمتر از خطر داعش به عنوان یک خوانش دینی است باعث شده که دستگاه دیپلماسی کند و ناکارآمد ما نتواند به سرعت تصمیم گیری کند. آنچه مشخص است این است که ارمنستان برای ایران هزاران سال است که حیاتی است و از زمان جنگ با روم باستان تا همین امروز برای ایران واجب بوده است که از این سرزمین دفاع کند. البته باید امیدوار باشیم که مسئولان ما به واسطه اتفاقات اخیر ، خطر عثمانی جدید را درک کرده و برای مقابله با آن تدبیری بیاندیشند.
فرزاد ۱۲ مهر ۱۴۰۲ | ۱۱:۴۶
امروز ملت ایران و افکار عمومی آن به روشنی وقایع اتفاق افتاده در قفقاز را درک می‌کنند و مانند روز روشن هست که چه کشورهایی وبا چه اهدافی در حال تهدید منافع ملی و ژئوپلیتیک ما هستند و همگان میدانند چاره ی کار چیست.آنچه جناب نویسنده به عنوان گیجی در دستگاه دیپلماسی از آن یاد میکنند در واقع تحرکات و اقدامات اخلالگر و خنثی کننده ای هست که لابی پان‌ترکیسم مامور به انجام آن در وزارت خارجه برای انفعال ایران و خرید زمان برای رژیم باکو و ترکیه هست.زمانی که این عوامل پاکسازی بشن ؛قطعا دستگاه دیپلماسی هم از گیجی بیرون میاد.
فرزاد ۱۲ مهر ۱۴۰۲ | ۱۱:۵۳
جناب نویسنده به جای کلی گویی بهتر است توضیح بفرمایند منافع ملی ما در اکراین چه بوده و در اکراین ما چه کسی را کیش و مات کرده ایم ؟همکاری ایران با روسیه و شریک جرم یک متجاوز شدن چه آورده ای برای ما داشته؟بده و بستان ما در بحث اکراین چه بوده؟
محمد ۱۲ مهر ۱۴۰۲ | ۱۳:۰۶
امپراطوری مغول !. این طور تحلیل گران باعث شدند در حوزه قفقاز بازنده باشیم
وحید کریمی ۱۳ مهر ۱۴۰۲ | ۱۵:۵۵
با تشکر از اظهار نظر عزیزان نخبه؛ اینکه ترک ها همان مغول ها هستند نظرات متعدد است و بعید نیست ترکیه/آذربایجان تلاش احیای امپراطوری مغولستان را داشته باشند منتهی این بار از غرب به شرق میل به کشورگشایی دارند ...... در جنگ اوکراین؛ در جنگ اروپا شرکت کردیم و خارج از مضار جنگی؛ خوش درخشیدیم و تعدادی از کشورهای اروپایی خریدار پهبادهای ایران شدند ..... در اخبار آمده که روسیه و آمریکا و اتحادیه اروپایی نشست محرمانه در مورد قفقاز داشتند و بنظر می رسید از پیش برنامه ریزی و توافق شده بود و اطلاع نداشتیم ..... قطعا رصد باید کرد و حتی تغییرات مرزی محتمل است منتهی کیش و مات نشویم .... با احترام
کوروش ۱۴ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۵۵
از لحاظ زبانی و نژادی فارسها و کردها و بقیه اریا تبارها انقدر نزدیک به هندوتبارها هستند که ترکها به مغولها از لحاظ زبانی انقدر نزدیک نیستند
فرزاد ۱۴ مهر ۱۴۰۲ | ۱۸:۲۱
هیچ توافقی ولو با اجماع جهانی هم باشد نمی تواند مجوزی برای تضییع و تهدید حقون قانونی و بین المللی و تاریخی ایران باشد.از آنجا که شناسایی دو کشور ارمنستان و جمهوری باکو از طرف ایران بر اساس مرزهای بین المللی شناخته شده ی کنونی صورت گرفته؛ در صورت هرگونه تغییر در این مرزها قطعا ایران این حق وصد البته قدرت آن را دارد که این شناسایی را پس گرفته ومتقابلا ادعای ارضی نسبت به سرزمینهای تاریخی و اشغال شده ی خود را مطرح کند و حتی از گزینه ی کاملا در دسترس و نقد نظامی برای احقاق حق خود استفاده کند.
خسرو ۲۶ مهر ۱۴۰۲ | ۱۳:۲۲
نوشتید بعید نیست ترکیه و آذربایجان تلاش احیای امپراطوری مغولستان را داشته باشند---- مثل این است که بگوییم بعید نیست ایران و افغانستان تلاش احیای امپراطوری حبشه را داشته باشند
حامد ۲۹ بهمن ۱۴۰۲ | ۱۰:۴۱
همه زبانهای هند و اروپایی به هم نزدیک هستند. چرا نزدیکی فارسی و کردی و لری و ... به زبان‌های اروپایی صحبت نمی‌کنید. ضمنا بر خلاف ترکها، این ملت‌ها ادعاهای نژادی در بین کشورهای مختلف ندارند. کدام کرد و فارس و ... را دیده اید که ازحیوان زادگی و گرگ زادگی و افسانه های جاهلانه های آسیایی میانه صحبت کند!؟