مسکو ساکت خواهد نشست؟

بررسی اهداف ضدروسی سفرعلیف به گرجستان

۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۲:۰۰ کد : ۲۰۲۲۳۴۵ آسیا و آفریقا انتخاب سردبیر
نویسنده خبر: احسان موحدیان
احسان موحدیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: گرجستان به عنوان تنها کشور منطقه قفقاز با دسترسی مستقیم به دریای سیاه، به افزایش نقش خود برای ترانزیت تجاری مایل است. بدون گرجستان، دسترسی اتحادیه اروپا به منابع طبیعی آذربایجان نیز محدود خواهد شد. توافق اخیر امضا شده بین بروکسل و باکو در مورد افزایش دو برابری صادرات گاز آذربایجان به اتحادیه اروپا از طریق خطوط لوله گاز ترانس آناتولی (TANAP) و ترانس آدریاتیک (TAP) نشان دهنده نقش فزاینده ترانزیتی گرجستان است.
بررسی اهداف ضدروسی سفرعلیف به گرجستان

دیپلماسی ایرانی: الهام علی اف، رئیس جمهوری آذربایجان در جریان سفر کاری خود به گرجستان با ایراکلی غاریباشویلی، نخست وزیر این کشور بر سر توسعه کریدور میانی (کریدور حمل و نقل بین المللی ترانس خزرTMTC ) و آغاز ساخت یک بندر عمیق در آناکلیا در دهانه رودخانه اینگوری موافقت کرد. قزاقستان نیز در این طرح شریک است.

این طرح بخشی از برنامه توسعه ارتباطات شرق و غرب است که قلمرو روسیه و ایران را دور می زند. با این کار کشورهای عضو ناتو، و در درجه اول ترکیه، فرصت ایجاد پایگاهی برای ناوگان زیردریایی در نزدیکی مرزهای روسیه را دارند. همین امر نشان می دهد تصور روسیه در مورد توانایی آن برای کنترل کریدورهای انتقال کالا و انرژی منطقه و امکان بده بستان با ترکیه و مهار این کشور تا چه حد خام و به دور از واقعیت است.

با توجه به رویدادهای اخیر در قراباغ و سیاست رهبری کنونی ارمنستان در قبال روسیه که می تواند به پایان حضور نظامی روسیه در قفقاز جنوبی منجر شود، اگر بودجه کلانی برای سرمایه گذاری در این کریدور میانی در نظر گرفته شده باشد، تعجب آور نخواهد بود. ظاهرا از قبل روی این موضوع توافق شده است و توسط اعضای اتحادیه اروپا و تحت فشار ایالات متحده بدین منظور سرمایه گذاری خواهد شد. احتمالا مخالفت جدی ایران با ایجاد کریدور جعلی زنگزور نیز در آغاز این طرح توسعه بی تاثیر نخواهد بود.

اینکه در این شرایط چه خطرات دیگری یه خصوص برای روسیه ایجاد می‌شود، یک سوال جدی است و می‌تواند در دستور کار نشست کشورهای مستقل مشترک المنافع در ۱۳ اکتبر سال ۲۰۲۳ که در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، برگزار می‌شود، قرار گیرد.

گرجستان به عنوان تنها کشور منطقه قفقاز با دسترسی مستقیم به دریای سیاه، به افزایش نقش خود برای ترانزیت تجاری مایل است. بدون گرجستان، دسترسی اتحادیه اروپا به منابع طبیعی آذربایجان نیز محدود خواهد شد. توافق اخیر امضا شده بین بروکسل و باکو در مورد افزایش دو برابری صادرات گاز آذربایجان به اتحادیه اروپا از طریق خطوط لوله گاز ترانس آناتولی (TANAP) و ترانس آدریاتیک (TAP) نشان دهنده نقش فزاینده ترانزیتی گرجستان است.

در آغاز پروژه بندر آناکلیا، ارزش آن ۲.۵۵ میلیارد دلار برآورد و قرار شد به عنوان اولین بندر اعماق دریا در شرق دریای سیاه، کشتی‌های کانتینری بزرگ عمدتاً از چین و آسیای مرکزی را پذیرش کند. با وجود اهمیت آن برای منافع ژئواکونومیکی گرجستان، دولت در دو مرحله برای نهایی کردن این پروژه شکست خورد که بیشتر به دلیل کمبود بودجه، بحران سیاسی عمیق و اعتراضات گسترده بود. اکنون، دولت تحولات ژئوپلیتیک را فرصتی در راستای جذب سرمایه گذاران خصوصی ارزیابی می‌کند.

به نظر می‌رسد راه‌اندازی بندر آناکلیا که تنها چند کیلومتر از سرزمین جدا شده آبخازیا توسط روسیه فاصله دارد، از حمایت کشورهای غربی برخوردار است. همچنین ساخت این بندر برای متنوع‌سازی مسیرهای حمل‌و‌نقل موجود و توسعه مسیرهای جدید بسیار مهم است.

روسیه یک تهدید بالقوه برای این پروژه است زیرا طرح مذکور هیچ سودی برای مسکو ندارد، از این رو با آن مخالفت کرده است. آناکلیا می‌تواند یک چالش جدی برای بندر نووروسیسک روسیه در دریای سیاه، به ویژه در شرایط تحریم‌های سخت غرب باشد. مخالفت مسکو از این واقعیت ناشی می‌شود که در صورت بهره‌برداری کامل بندر آناکلیا، احتمالاً توسط ناتو، برای اهداف نظامی مورد استفاده قرار بگیرد و تهدیدی واقعی برای امنیت ملی روسیه باشد.

از آنجایی که روسیه در نتیجه تهاجم این کشور به اوکراین تحت تحریم‌های سنگین قرار گرفته است، حجم قابل توجهی از محموله‌های بین‌المللی که قبلاً به مسیرهای ترانزیتی روسیه متکی بودند، به کریدور میانی منتقل شدند که چین و کشورهای آسیای مرکزی را با عبور از آذربایجان و گرجستان به اروپا وصل می‌کند‌. بنابراین در ماه‌های اخیر، راه‌آهن گرجستان و بنادر پوتی و باتومی افزایش جریان بار را تجربه می‌کنند و همچنین وجود صف‌های طولانی کامیون‌های بین‌المللی در مرزهای گرجستان به یکی از بارزترین تأثیرات جنگ اوکراین در تفلیس تبدیل شده است.

اما کارشناسان از مدت‌ها پیش هشدار می‌دهند که نقص‌های زیرساختی می‌تواند گرجستان را از استفاده کامل از پتانسیل ترانزیت خود باز دارد که در صدر این فهرست، نبود یک بندر عمیق دریایی است. دیوید سونگولاشویلی، رئیس کمیته اقتصادی پارلمان گرجستان، در ماه سپتامبر ۲۰۲۲ گفت که به دلیل وضعیت فعلی در منطقه، کریدور میانی ارزشمندتر شده است. دقیقا به همین دلیل، ساخت بندر آناکلیا در دستور کار قرار گرفته و با تلاش دولت، مقدمات انتخاب سرمایه‌گذار مناسب از اروپا و آمریکا آغاز شده است.

تلاش ایران برای مقابله با کریدور جعلی زنگزور و حفظ مرز با ارمنستان بدون توجه به آنچه در گرجستان در جریان است، کم اثر خواهد بود. ایران باید با واگذاری هر گونه درون بوم جدید توسط دولت ارمنستان به باکو و به خصوص روستاهایی مانند تیگراناشن و تاووش و ... که در مسیر ترانزیتی ایران به ارمنستان و گرجستان قرار دارند، مخالفت کند و توسعه همکاری های اقتصادی و تجاری و سیاسی با گرجستان برای تثبیت یکی از مسیرهای کریدور شمال به جنوب را در دستور کار قرار دهد. 

احسان موحدیان

نویسنده خبر

دکتر احسان موحدیان، مدرس دانشگاه و کارشناس روابط بین الملل

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: گرجستان جمهوری آذربایجان آذربایجان ارمنستان ایران و ارمنستان ایران و آذربایجان ایران و گرجستان روسیه روسیه و آذربایجان روسیه و گرجستان ناتو قره باغ قفقاز کوریدور ترنس خزر احسان موحدیان


( ۲۳ )

نظر شما :

حبیبی ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۲:۲۲
اولا" که این خطوط لوله ربطی به حضور ناتو ندارد. حضور ناتو برای مقابله با روسیه در سایه عضویت فناند و سوئد محقق می شود و اعضای ناتو اینقدر کم عقل نیستند که با نظامی کردن این خطوط انرژی آینده آن را بخ خطر بیندازند چرا که جریان مستمر انرژی اروپا را تامین می کند. در ضمن همین نسخه پیچیدن های شما برای دولت ایران بود که با مخالفت سرسختانه با کریدور زنگه زور سبب شده تا جمهوری آذربایجان و حامیان قدرتمند این کریدور مثل اروپا و چین به فکر خط جایگزین از طریق گرجستان باشند. حالا باز شما پیشنهاد مخالفت بیشتر ایران را مطرح می کنید. مغلوم نیست امثال شما دنبال منافع ملی کشورمان هستید یا در پی ارضای تمایلات تخیل گونه تان هستید!
ایرانی ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۳:۱۸
با توجه به اینکه در منابع گازی آذربایجان شرکت های روسی حضور پررنگی دارند و منافع روس ها درگیر هست روس های برای کسب درآمد حتما با این مسئله در شرایط کنونی کنار خواهند آمد روس ها مانند جناب استاد محترم موحدیان که همیشه بر علیه آذربایجان و ترکیه مطلب می نویسد فکر نمی کنند بلکه مسئله دو در دو چهار می شود را خوب می دانند منافع اقتصادی در کنار منافع سیاسی برای روس ها مهم تر است تا یک جانبه گرایی و داشتن تفکراتی که برای آنها جز ضرر چیز دیگری ندارد روس ها خوب می دانند که با نفوذ ترکیه در میان مسلمانان روسیه باید کنار آمده و برای کنترل این مسلمانان از ترکیه استفاده کنند .
کوروش ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۱۹
احسان جان این تحلیلهات خسته نشی به حرف تو بود الان باید چندبار با آذربایجان میجنگیدیم. ایران چیکاره است نذاره درون بوم ارمنستان نده. نیکول میگه مال باکوه احسان میگه نذارید بده اینم تحلیلگره مثلا. باباجان شوشا رفت آرتساح منحل شد ژئوپلتیک عوض شده شماها در الفبا ماندین
ناشناس ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۱۹
نظرات قبلیت که تو زرد از آب دراومد جناب مدرس دانشگاه ! الان دنبال چی هستی؟ هرچند لحن کلامت کاملا عوض شده و ذات کینه توز خود را نتونستی پنهان کنی.
خسرو ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۴۹
تحلیل اشتباهی است درست مثل تحلیل‌های سه سال گذشته احسان موحدیان --- چون بجای استفاده از داده های واقعی و علمی در تحلیل ، آرزوها و دشمنی ها را دخیل می‌کند اگر ایران میخواهد که کریدور میانی شرقی و غربی از ایران بگذرد که این بهتر است -- باید در عبور و مرور و سیاست‌های مراوده با همسایگاه تسهیل کند باید مسیر ایران به جهت اقتصادی و امنیتی جذاب باشد و در ضمن منطقی باشد وگرنه تهدید و بستن کریدور زنگه زور یا سخت کردن عبور و مرور در مرز ترکمنستان ، مسیر ایران انتخاب نخواهد شد کاش اساتید واقعی سیاست و اقتصاد تحلیل می‌دادند چون هدف امثال موحدیان دشمنی با ترکیه و آذربایجان است و بس
فرزاد ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۸:۳۸
مشکل امروز ایران و مسوولینش اینه که میخواد تمام منافع ملی و حیاتی و طرحهای کلان کشور رو به روابط سیاسی با روسیه گره بزنه و آب خوردن ایرانیها رو هم با اونها هماهنگ کنه.مسوولین ما این حقیقت رو در نظر نمیگیرند که ما در بیشتر موارد با روس‌ها تضاد منافع داریم ازجمله همین گسترش روابط با گرجستان و انتخاب مسیر اصلی کریدور شمال -جنوب از طریق ارمنستان.بی دلیل نیست که روس‌ها تاکید بر مسیر جمهوری باکو دارن.ایران باید مستقل از روسیه ؛با هند و ارمنستان و گرجستان یک کلوپ اقتصادی تشکیل بده.
ساسان ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۹:۳۴
این آقای تحلیل گر اصلا نمیداند ماهیت واقعی خطوط انتقال انرژی و کریدور حمل و نقل چی هست؟ فکر می کنه این قبیل پروژه ها با بودجه متاثر از تحریم ایران و اقتصاد فلج ارمنستان قابل انجام است که پیشنهاد میده . اگر آذربایجان موفق شده این قبیل خطوط را راه اندازی کند به این خاطر است که اولا حمایت مالی شرکت های بین المللی و بانک های خارجی را داشت ثانیا همین کشور کوچک همواره حداقل ۵۰ میلیارد دلار اندوخته ارزی در صندوق حاصل از فروش نفت و گاز دارد که به بودجه دولت تزریق نمی شود بلکه تحت نظر رییس جمهور فقط صرف پروژه های بزرگ می شود و هزینه دولت از راه مالیات و عوارض گمرکی تامین می شود.
عباسی ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۹:۴۳
این که دیگه ربطی به مرز ایران ندارد، پس به ما چه که کارشکنی کنیم؟ مگه بقیه در مسائل ما اینگونه مداخله می کنند؟ این چه تفکرات مسمومی هست که به جامعه القا می‌کنید؟ کم دشمن داریم براتون کافی نیست؟ آخه به شما میشه گفت تحلیل گر!
بهراد ۱۹ مهر ۱۴۰۲ | ۱۹:۵۳
خوب به نظرت چکار باید کرد نزاریم کشورهای دیگه بندر بزنن یا جاده بکشن؟ منطقی هستین استاد؟
مهدی A ۲۰ مهر ۱۴۰۲ | ۰۰:۳۱
سلام دوستان ، به نظرتون به این آقا احسان بگیم که برای دسترسی به اروپا بعد از عبور از ارمنستان و گرجستان دوباره باید از قلمرو ترکیه عبور کنه ... ؟؟؟ یا هنوز زوده ...
چمران ۲۰ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۱۸
به نظر می رسد که آقای موحدیان آب در لانه مورچگان پان ترک ریخت. همانهائیکه به ظاهر دلسوز ایران خویش را قلمداد نموده ولی هر روز و شب به سوی مستراح خاقان ترک در آنکارا سرخم می نمایند. و به دنبال دستوری که گرفتند برای ایران گاهی خط و نشان و گاهی دیگر فرمان خاقانه صادر می نمانید.
حامد ۲۰ مهر ۱۴۰۲ | ۱۵:۱۸
تلاش ایران برای نگه داشتن مرز خود و مقابله با اشغالگری باکو و ترکیه ربطی به راه ارتباطی با اروپا ندارد. پانترکها کلا در مقابل فهم و ادراک مقاومت دارند.
چمران ۲۲ مهر ۱۴۰۲ | ۰۶:۴۵
آقای موحدیان بنظر می رسد آب در لانه مورچگان پان ترک ریختی که از همه سو به فغان افتادند. این پان ترکها گویا لحظه ائی از خم شدن بسوی مستراح خاقان اعظم ترک در آنکارا همچون مزدور صهیونیستها در بادکوبه کوتاهی نمی نمایند.
خسرو ۲۳ مهر ۱۴۰۲ | ۱۹:۵۲
هر کسی که جسارت دفاع از منافع ملی ایران ( دوستی و رابطه اقتصادی قوی با همسایگان بخصوص ترکیه و پاکستان و عراق و آذربایجان و ترکمنستان ) را داشته باشد پانترک خطاب می کنید وسپس شروع به هتاکی کرده و آمال خیانتکارانه و تجزیه طلبانه تان ( تجزیه طلبان کرد و ارمنی ) را تکرار می کنید در حالی که آرزوی تجزیه ایران و تاسیس کردستان خیالی لحظه ای فراموشتان نمیشود و به خیالتان با انتخاب اسم‌های سمبل ایران( چمران و ایرانی و ...) میتوانید مردم را فریب دهید ولی مکروا و مکرالله و... همیشه ناکام خواهید شد شهید اسلام دکتر چمران ، دشمن تجزیه طلبی کردی بود و در اوایل انقلاب ، طومار تجزیه طلبی کردی را در پاوه پیچید
حامد ۲۵ مهر ۱۴۰۲ | ۱۱:۴۷
الان در چند سال اخیر کردها و عربها و بلوچ ها شعار تجزیه طلبانه داده اند یا شما پانترکها!؟ شمایی که نام آذربایجان، خلیج فارس، شاعران ایرانی و تاریخ ایران را به باکو فروختید و جایی را از شعارهای هتاکانه و تجزیه طلبانه تان در امان نگه نداشته اید حقی برای ژست ایران دوستانه ندارید. این شمایید که اسامی خودتان مثل مهمت و سلیم و چنگیز و... را پشت نام‌هایی مثل کوروش و خسرو و بهراد و فرزاد و ساسان و ... مخفی میکنید. ما ایرانی‌ها نیازی به این کار نداریم.
خسرو ۲۵ مهر ۱۴۰۲ | ۱۴:۲۹
بله همه احزاب کردی تجزیه طلب هستند و شعار تجزیه هم میدهند واینرا وزارت خارجه و دفاع ایران اعلام کرده و سپاه پاسداران احزاب تجزیه طلب کردی را مدام سرکوب می‌کند فقط عربها و بلوچ ها احزاب تجزیه طلب ندارند و در ضمن ترکها ضامن یکپارچگی ایران هستند و ثابت شده است و ایران فروشی کار پانکردهاست
حامد ۲۵ مهر ۱۴۰۲ | ۱۷:۳۹
پانترکیسم و حزب حرکت ملی در ترکیه یک حزب فاشیستی و رسمی در ترکیه است که اتفاقا بودجه دولتی هم می‌گیرد و بازوهای آن در ایران و باکو هم وجود ندارند. پس تجزیه طلبان ترک هم حزب دارند و هم با حرکتهای مسلحانه بسیاری از غیرنظامیان را کشتار کرده اند. انقدر ژست بی گناه بودن برای خودتان نگیرید. شعار خلیج جعلی را کردها دادند یا شما پانترکها؟ اینکه کوروش و هخامنشیان دروغ هستند را ارمنیها گفته اند یا پانترکها؟ پلاکارد بلند کردن در ورزشگاه که منطقه ما جز ایران نیست را بلوچها کرده اند یا شما پانترکها؟ عربها شاعران ایرانی را مصادره کرده اند یا شما پانترکها؟
به حامد ۲۶ مهر ۱۴۰۲ | ۲۳:۲۶
یک حزب ترکی در این چند سال اخیر نام ببرد که دستش مانند شما پانکردهای جنایتکار به خون سربازان و مردم ایران اغشته باشه همین پارسال تو اغتشاشات چقدر پانکرد جانی تو شهرهای کردستان و کرمانشاه و اذربایجان غربی ریخته بود که سپاه مجبور به سرکوب تجزیه طلبان کرد شد
مجتبی ۰۸ بهمن ۱۴۰۲ | ۰۰:۵۱
این فرد همه چی را اشتباه تحلیل میکنه و هر چی تحلیل میکنه بر عکس اش اتفاق میفته