آنچه در مذاکرات وین باید مورد متوجه باشد

ضرورت توجه به درس های برجام

۱۳ تیر ۱۴۰۰ | ۱۴:۰۰ کد : ۲۰۰۳۷۷۵ پرونده هسته ای انتخاب سردبیر
فاطمه نکولعل آزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: . دستاوردهای برجام نزد هیچ عقل سلیمی قابل انکار نیست اما با نگاهی منطقی و علمی باید به این واقعیت نیز اشاره داشت که بعد از گذشت ۶ سال از اجرای برجام، روشن شده که این توافق مهم برای جمهوری اسلامی ایران دارای برخی ایرادات است که اجازه تامین منافع تهران به صورت مطلوب را نمی دهد. لذا هم اکنون که مذاکرات احیای برجام در جریان است باید برای رفع آن ایرادات تلاش کرد.
ضرورت توجه به درس های برجام

نویسنده: فاطمه نکولعل آزاد، پژوهشگر و معاون اجرایی موسسه مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران

دیپلماسی ایرانی: توافق هسته ای که در تیر ماه 1394 بین ایران از یک سو و پنج عضو دائم شورای امنیت به همراه آلمان امضا شد، دارای دستاوردهای مثبتی برای کشور بود. خارج کردن کشور از ذیل فصل هفتم منشور سازمان ملل و به تبع آن رفع شدن سایه جنگ، لغو تحریم¬های بین المللی علیه ایران و نیز خارج شدن کشور از انزوای بین المللی در پرتو به رسمیت شناخته شدن برنامه هسته¬ای ایران از جمله مهمترین دستاوردهای توافق هسته ای برای طرف ایرانی بود. علیرغم این واقعیت مهم باید به این نکته نیز توجه داشت که همواره به موازات اجرای توافق نامه ها و معاهدات بین المللی، نقاط ضعف و قوت آنها آشکار می شود و به این خاطر است که اعضای آن توافق نامه یا معاهده، در مذاکرات بعدی تلاش می کنند نقاط قوت را پررنگ و نقاط ضعف آن را اصلاح کنند. این ادعا در باره برجام نیز صادق است. دستاوردهای برجام نزد هیچ عقل سلیمی قابل انکار نیست اما با نگاهی منطقی و علمی باید به این واقعیت نیز اشاره داشت که بعد از گذشت 6 سال از اجرای برجام، روشن شده که این توافق مهم برای جمهوری اسلامی ایران دارای برخی ایرادات است که اجازه تامین منافع تهران به صورت مطلوب را نمی دهد. لذا هم اکنون که مذاکرات احیای برجام در جریان است باید برای رفع آن ایرادات تلاش کرد. لازم به ذکر است که طرف مقابل یعنی ایالات متحده نیز با همین نگاه دنبال اصلاح برجام و رفع ایرادات مدنظر آمریکا است. 

اول اینکه تجربه دوره ترامپ نشان داد که خروج ایالات متحده از توافق هسته ای در هر لحظه ای از زمان که تصمیم بگیرد، کار سختی نیست و به آسانی از آن خارج می شود. در واقع برخلاف تصورات دوران مذاکرات برجام که طرف غربی فکر می کرد ایران پایبند برجام نخواهد ماند، این ایالات متحده بود که با یک امضا از توافق هسته ای خارج شد. این ایراد برجام این درس را به مقامات تصمیمگیر ایرانی باید بدهد که رئیس جمهور فعلی و یا رئیس جمهور آینده آمریکا نیز به آسانی قادر است در صورت احیای برجام، بار دیگر از آن خارج شود.

دوم اینکه تجربه ترامپ نشان داد که برخلاف ارزیابی ها تحریم های یکجانبه آمریکا نیز به تنهایی می تواند به اندازه تحریم های بین المللی علیه ایران مخرب و اثرگذار باشد. اگر اوباما تلاش کرد از طریق اقناع و گفتگو بسیاری از کشورها را برای تحریم ایران با خود همراه سازد، دولت ترامپ صرفا با این تهدید که نقض تحریم های آمریکا توسط هر کشوری تحریم آمریکا علیه آن کشور را به دنبال دارد، دیگر دولت ها را مجاب کرد که از تحریم های این کشور علیه تهران تبعیت کنند. در واقع تجربه ترامپ حتی این درس را به دولت جو بایدن داده که آمریکا می تواند در زمانی کم تحریم های زیادی علیه کشوری مانند ایران وضع کند. پس درس دومی که باید از اجرای برجام گرفت این است که نباید تصور کرد تحریم های یکجانبه آمریکا به تنهای اثرگذار نیست.

سوم اینکه تجربه خروج آمریکا از برجام نشان داد که دیگر اعضای برجام قادر نبودند در غیاب آمریکا، بهره¬مندی ایران از مزایای اقتصادی برجام را تضمین کنند. با اینکه دیگر اعضای باقی مانده برجام به ویژه کشورهای مانند آلمان و چین از قطب های اصلی اقتصاد جهان هستند اما در غیاب آمریکا قادر به اجرای نبودند و حتی به تبعیت از تحریم-های آمریکا پرداختند. در واقع، هرچند دیگر اعضای برجام از حیث سیاسی به حفظ برجام کمک کردند و اختلاف خود با آمریکا را نشان دادند اما واقعیت این است که موضع سیاسی و شکاف آنها با آمریکا هیچ آورده اقتصادی برای ایران نداشت. 

بدون شک ایالات متحده نیز از وضعیت برجام در 6 سال گذشته  و در راستای منافع ملی این کشور درس های گرفته که سعی دارد با توجه به آن درس ها، به اصلاح ایراداتی در برجام بپردازد که از نگاه محافل سیاسی – فکری این کشور نقاط ضعف برجام هستند. جمهوری اسلامی ایران نیز باید در مذاکرات حال و آتی خود در جهت اصلاح ضعف¬های یاد شده و درس گرفتن از گذشته برجام اقدام کند تا بدین ترتیب تامین منافع جمهوری اسلامی ایران به شکلی بهتر از گذشته میسر شود.

کلید واژه ها: ایران و امریکا مذاکرات برجام مذاکرات احیای برجام احیای برجام بازگشت امریکا به برجام


( ۶ )

نظر شما :

ناشناس ۱۴ تیر ۱۴۰۰ | ۱۰:۵۵
مقاله سرکار خانم نکولعل به موارد درستی اشاره می کنند. انتظار از سایت وزین دیپلوماسی ایرانی این است که به خاطر منافع ملی ایران، برجام را بطور همه جانبه و غیر جناحی نقد کنند. نهاد های حکومتی به احتمال زیاد چنین تحلیل هایی (محرمانه) دارند ولی عامه مردم هم نیازمند یک تحلیل و نقد همه جانبه از این برش مهم از تاریخ جاری کشورمان هستند. لطفا از آزرده خاطر کردن همکارانتان در وزارت خارجه و مجری مذاکرات هم واهمه نداشته باشید. اگر به اصلاح طلبی ایمان دارید، اصلاح و خود انتقادی را باید از این موضوع مهم سیاست خارجی شروع کنید. چنین امری خدمت به آگاهی مردمی است که باید حق انتخاب سیاست مدار در تعیین سرنوشت خود را حفظ کنند. برجام نشان داد که حتی متخصصین سیاست خارجی کشورمان شناخت بسیار کمی از ساختار قدرت در آمریکا دارند و هنوز هم عده زیادی کماکان بر ناآگاهی های قبلی اصرار دارند.
ابراهیم قدیمی ۱۴ تیر ۱۴۰۰ | ۱۱:۲۲
اینکه برجام یک توافق بسیار پر اهمیت دیپلماسی جهانی بود که شش وزیر امورخارجه کشورهای صاحب حق وتو والمان روزها برای رسیدن به توافق وقت گذاشتند تا به امضا برسد ومصوبه شورای امنیت گردد شکی نیست۔ولی بحث باید اینجا باشد که چه اشتباهی صورت گرفت که باتوجه به همه جوانب گفتارها که ترامپ از زمان انتخابات نا بعداز انتخاب همواره عنوان میکرد که ازاین معاهده خارج میشود با ز بخش بزرگی از سپرده ایران ووجوه خریداران در بانکهاموجود وان غیر قابل استفاده شد۔تصورمن این است که خود این حجم زیاد سپرده وبدهکاری خریداران یکی از دلایل خروج بود۔ اگر ایران بدهکار بود ممکن است چنین نمی شد۔ ایران نتوانست وجوه خود را جمع وجور کند۔۔ دلیل دیگر اعتماد به مصوبات شورای امنیت بود۔من در کامنت های قبلی عرص کرده ام شورای امنیت شورائی است که مصوبات ان کورمیکند ولی شفا نمی دهد۔شمانابحال چندکشور میشناسیدکه بامصوبات حتی تحریف شده شورای امنیت مورد هجوم قرار گرفته اند۔ این مصوبات در مجالس انها تصویب شده بود؟۔ اخرین ان عراق است که باادعای واهی وجود سلاح های کشتار جمعی صددر صد تخریب واشغال شد۔مصوبات شورای امنیت نیاز به مصوبات مجالس داخلی جهت اجرا ندارد۔ ولازم الاجرا است۔برجام زیان عمده ای برای ایران داشت و من تصور نمیکنم با اش شله قلم کاری که درکادردیپلماسی و غیره امریکا سازمان داده اند موافقت جدیدی صورت گیرد۔اگر هم صورت گیرد مجددا ذبح میشود۔امریکا ی عزیز برخی زده به سیم اخر۔ما که رسوای جهانیم غم عالم هیچ است۔۔حیرت من از این نیست که جناب پرزیدنت ترامپ از برجام خارج میشود۔حیرت من ازاین نیست که اسرائیل برای مصوبات شورای امنیت اعتباری قائل نیست۔فقط برای ان مصوبه اعتبار قائل است که کشورهای اروپائی ان را در فلسطین جا دادند۔حیرت من در این است که این همه دیپلمات چرا در انجا حضور دارند وبه این سازمان اعتبار می دهند۔ایا جز برای هامبر گر خوری برای چیز دیگری است۔ رئیس جمهور ایران چرا هرساله در سازمان حضور مییابد۔ سازمان مللی که مصوبات شورای امنیت ان برای اعضای دایم دارای حق وتو بی اعتبار است چه اعتباری دارد؟اگر موافقتی صورت گرفت که نظر بزرگان است۔اگرنگرفت بهتر است در این برجام مصوب شورای امنیت حضور دتشته باشیدومطابق برنامه های زمان بندی ان عمل کنید۔اعضای دایم کدارای حق وتو شورای امنیت انتظار میرود که اینحرکت رادر رای دادن های بعدی در شورای امنیت در نظرداشته باشند۔
زیتون ۱۴ تیر ۱۴۰۰ | ۱۳:۰۱
از مزایای برجام یادت رفت قطع شدن برق در تابستان 1400 را بگی .....از مزایای برجام یادت رفت اخراج فله ای کارکنان سازمان انرژی هسته ای و زمین ماندن توسعه 20 هزار مگاوات برق هسته ای را بگی.....از مزایای برجام بتن ریختن تو راکتور اراک را یادت رفت بگی(دانشمند هسته ای که با پلوتونیوم کار کنه مطمئنا در ساخت راکتورهای هسته ای قدرت خیلی مسلط است)...