آینده امنیت انرژی برای اروپا

نقش ترکیه به عنوان کریدور انرژی

۲۶ تیر ۱۴۰۱ | ۱۳:۰۰ کد : ۲۰۱۳۲۱۰ اخبار اصلی اروپا
طاهره حسن‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: ترکیه نقش مهمی را برای آینده امنیت انرژی در اروپا ایفا خواهد کرد، زیرا بیشتر خطوط لوله از کشورهای تولیدکننده انرژی در شرق به کشورهای مصرف کننده انرژی در غرب در خاک ترکیه عبور می کند. این بدان معناست که ترکیه در آینده نزدیک به یک قطب بزرگ انرژی برای اروپا تبدیل خواهد شد. 
نقش ترکیه به عنوان کریدور انرژی

نویسنده:طاهره حسن پور، کارشناس ارشد امور بین الملل

دیپلماسی ایرانی: یک نقطه عطف تاریخی برای آینده امنیت انرژی اروپا و نقش ترکیه به عنوان یک کشور ترانزیتی با امضای توافقنامه نابوکو در 13 ژوئیه 2009 به دست آمد. این توافقنامه پیشرفتی بود که در آنکارا بین دولت ترکیه با اتریش، بلغارستان، مجارستان و رومانی برای انتقال گاز طبیعی به سرزمین های اتحادیه اروپا امضا کرد. این قرارداد رسما خط لوله نابوکو را افتتاح کرد که به گفته خوزه مانوئل باروسو، رئیس کمیسیون اروپا امنیت انرژی را برای ترکیه، اروپای جنوب و شرقی و اروپای مرکزی تامین خواهد کرد. بنابر این نابوکو یک پروژه واقعا اروپایی است و ترکیه و اتحادیه اروپا با هم یک چالش مشترک امنیت و تنوع بخشیدن به منابع انرژی خود را حل کرده اند. 

ترکیه نقش مهمی را برای آینده امنیت انرژی در اروپا ایفا خواهد کرد، زیرا بیشتر خطوط لوله از کشورهای تولیدکننده انرژی در شرق به کشورهای مصرف کننده انرژی در غرب در خاک ترکیه عبور می کند. این بدان معناست که ترکیه در آینده نزدیک به یک قطب بزرگ انرژی برای اروپا تبدیل خواهد شد. 

مسئله امنیت انرژی به دلیل وابستگی فزاینده کشورهای اروپایی به طرف های ثالث یعنی روسیه به گاز طبیعی یکی از دغدغه های اصلی آینده اروپاست. این وابستگی در ژانویه 2009 آشکار شد، زمانی که دولت روسیه عرضه گاز به اوکراین را متوقف کرد و در نتیجه گاز به رومانی، بلغارستان، یونان، صربستان و کرواسی نیز متوقف شد. روسیه بیش از یک سوم گاز مورد نیاز اتحادیه اروپا را تامین می کند که انتظار می رود تا سال 2030 حدود 80 درصد افزایش یابد. علاوه بر این،80 درصد از گاز روسیه از طریق خطوط لوله ای که از اوکراین عبور می کند، حمل می شود که اتحادیه اروپا را برای تامین گاز طبیعی به روسیه و برای انتقال آن گاز به اوکراین وابسته می کند. 

تردیدی وجود ندارد که موقعیت روسیه به عنوان بزرگترین تولید کننده و صادرکننده گاز طبیعی در جهان به دولت این کشور یک برگ برنده کلیدی در روابطش با اتحادیه اروپا داده است. به همین دلیل است که اتحادیه اروپا برای کاهش وابستگی و در نتیجه آسیب پذیری خود به روسیه به دنبال منابع و وسایل جایگزین برای انتقال گاز طبیعی است. 

آینده امنیت انرژی اروپا را می توان در دو منظر متفاوت دید، اولی یافتن منابع مختلف گاز طبیعی به غیر از روسیه و دومی ایجاد ابزارهای جدید برای انتقال آن گاز و رساندن آن به بازارهای اروپایی با دور زدن روسیه. با این حال، این بدان معنا نیست که به جز گاز طبیعی، هیچ نگرانی دیگری در رابطه با انرژی برای اتحادیه اروپا وجود ندارد. به عبارت دیگر کاهش اتکا به روسیه تنها یکی از نگرانی های اصلی برای آینده امنیت انرژی اروپاست. اتحادیه اروپا باید منابع جایگزین انرژی به جز نفت و گاز بیابد، اما این موضوعی است که در جای دیگر بررسی شود. 

با این حال، از آنجایی که به نظر می رسد مهمترین خطرات برای امنیت انرژی اروپا در آینده نزدیک ناشی از وابستگی به گاز طبیعی باشد، این مقاله بر چالش های مربوط به وابستگی اتحادیه اروپا به روسیه برای تامین گاز طبیعی آن تمرکز دارد. این امر به ویژه از آنجایی که عصر جدیدی در انرژی در افق است، اهمیت دارد، همانطور که در بیانیه رئیس جمهوری روسیه، ولادیمیر پوتین، در 23 دسامبر 2008 نشان داد که "دوران گاز ارزان به پایان رسیده است". بر این اساس، مدیرکل کمیسیون اروپا برای روابط خارجی، انکو لاندابورو اعلام کرد که (اراده اروپا این است که برای مصرف گاز و نفت خود کمتر به روسیه وابسته باشد و بنابراین ما یک استراتژی متنوع سازی داریم). این دقیقا جایی است که ترکیه وارد معادله می شود. 

می توان وابستگی اتحادیه اروپا به واردات گاز روسیه را با یافتن تامین کنندگان جایگزین و از طریق مسیرهای حمل و نقل متعددی که از ترکیه می گذرد، کاهش داد. امنیت انرژی یکی از متغییرهای کلیدی است که اهمیت استراتژیک ترکیه برای اتحادیه اروپا را شکل می دهد. در نتیجه، ترکیه نقش جدیدی در اروپا به دست آورده است که حول محور آینده امنیت انرژی اتحادیه اروپا می چرخد.

موضوع امنیت انرژی برای اروپا از یک سو ارزش بالقوه ترکیه برای اتحادیه اروپا را برجسته کرده است و از سوی دیگر بر پویایی های نوظهور برای آینده جایگاه ترکیه در اروپا تاکید می کند. 

نقش بالقوه ترکیه برای امنیت انرژی در اروپا چیست؟

قرار گرفتن ترکیه بین تولیدکنندگان عمده انرژی در منطقه خزر، خاورمیانه، روسیه و مصرف کنندگان اصلی انرژی در اروپا، نقش ترکیه را به عنوان یک کشور ترانزیتی افزایش داده است. این پیشنهاد مجموعه ای از پیامدهای جدید برای جایگاه ترکیه دارد که از سال 1999 نامزد عضویت در اتحادیه اروپا بوده است و مذاکرات الحاق خود را در 3 اکتبر 2005 آغاز کرد. از سال 2010، اتحادیه اروپا 13 فصل از قوانین خود را برای مذاکرات با ترکیه باز کرده و یکی از آنها را موقتا بسته است. 

موضوع عضویت ترکیه برای اتحادیه اروپا کار آسانی نیست و راه با موانع زیادی همراه شده است. بنابراین، می توان نقش ترکیه برای امنیت انرژی اروپا را به عنوان یکی از مزایای مادی که عضویت ترکیه برای اتحادیه اروپا و حذف ترکیه به عنوان هزینه مادی احتمالی برای امنیت انرژی اتحادیه اروپا به همراه خواهد داشت، تصور کرد. 

نقش ترکیه برای امنیت انرژی اروپا می تواند به متغیری حیاتی تبدیل شود که ماهیت و سرعت مذاکرات الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا را شکل خواهد داد. لازم به ذکر است که پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا به توانایی ترکیه برای مذاکره موفقیت آمیز در مورد تمام فصول قانون اتحادیه اروپا و پایداری اصلاحات سیاسی آن بستگی دارد. این ها شرایط لازم برای الحاق ترکیه است، اما ترجیحات کشورهای عضو و تصورات عمومی اتحادیه اروپا در مورد منافع مادی الحاق ترکیه به همان اندازه مهم است. منافع مادی احتمالی الحاق ترکیه برای امنیت انرژی اتحادیه اروپا می تواند به عنوان یک ارزش افزوده بالقوه برای عضویت ترکیه در نظر گرفته شود. به عبارت دیگر، الحاق ترکیه به اتحادیه اروپا می تواند تحت تاثیر مثبت افزایش سود مادی برای اتحادیه اروپا باشد که ناشی از امنیت انرژی است. به همین دلیل است که آینده جایگاه ترکیه در اتحادیه اروپا تحت تاثیر نقش حیاتی آن برای امنیت انرژی اتحادیه اروپا و کاهش وابستگی اتحادیه اروپا به روسیه خواهد بود. به عبارت دیگر ترکیه به عنوان قطب اصلی انرژی اروپا ظاهر می شود و اهمیت آن متناسب با وابستگی اروپا به واردات برای تامین نیازهای انرژی آن افزایش می یابد.

کلید واژه ها: ترکیه گاز اتحادیه اروپا اروپا ترکیه و اروپا انتقال گاز انتقال گاز به اروپا روسیه روسیه و ترکیه روسیه و اروپا انتقال گاز روسیه به اروپا


( ۲۰ )

نظر شما :

حسین ۲۶ تیر ۱۴۰۱ | ۱۴:۲۷
بازار گاز اروپا توسط lpg یا گاز پر فشار امریکا و قطر .وگاز مایع مصر و الجزایر امروز تامین میشود اما برای اینده میتوان از انرژی منابع کشف شده در مدیترانه استفاده کند که عملا دست یونان و قبرس و اسراییل است و هم ارزانتر و هم نزدیکتر نسبت به ترکیه است و از اهرام فشار ترکیه و روسیه و....خارج است .اما ترکیه تا زمانیکه نتواند منطقه قبرس ترک را به جهان به رسمیت بشناسد قادر به استفاده از مزیت ترانزیتی و اکتشاف و بهره برداری ان نیست(به همین منظور همه قدرت خود را صرف منابع انرژی دریای سییاه کرد و با لوله کشی سعی در بهره برداری دارد .اما هزینه اکتشاف و استخراج و تبدیل ان نیاز به سرمایه و تکنولوژی بالا دارد و نگرانی از وجود ذخایر اعلام شده تبلیغاتی توسط اردوغان) و عدم توجیه ان .البته اروپا با برگشت به ذغال سنگ و در اینده و حال با سرمایه گذاری در انرژی تجدید پذیر وابستگی خود را به انرژی ترکیه روسیه و باکو وکشورهای عربی به کمترین مقدار خواهد رسید .اینده نگری در نوشتن مقاله توسط نویسنده لحاظ نشده
علی ۲۶ تیر ۱۴۰۱ | ۱۴:۴۹
جایگاه و جغرافیای ژئواستراتژیک ترکیه به عنوان پل اروپا و آسیا پل شرق و غرب امتیاز کلیدی برای این کشور است که به خوبی هم توسط سیاستمدران این کشور استفاده میشود ممنون از کارشناس مقاله
یاسر ۲۶ تیر ۱۴۰۱ | ۱۷:۴۹
مقاله بسیار خوش بینانه نسبت به ترکیه و اعتماد کشورهای اروپا به ترکیه برای ترانزیت و انتقال انرژی بود ،امنیت و استمرار و هزینه انرژی ملاک‌های اتحادیه اروپا برای واردات انرژی است ،ترکیه با سیاستهای سینوسی و استفاده از اهرم فشار بوسیله گاز و ترانزیت آن عملا در آینده نزدیک قافیه را خواهد باخت،نه روس‌ها و نه اروپاییها نظر خوشی به ترکیه نشان ندادند ،حتی ترکیه نتوانست با استفاده از انرژی توجیهات لشکر کشی و ...سیاستمداران آمریکا و اروپا قانع کند
ابراهیم قدیمی ۲۶ تیر ۱۴۰۱ | ۲۲:۴۸
اگر اروپا یک جامعه اقتصادی در دهکده جهانی برحسب سود وزیان وکاهش سرمایه گذاری وازدیاد سود ومنافع باشد از گاز ارزان ودر دسترس بدون نیاز به سرمایه گذاری روسیه گذشت نمی کند ونباید بکند۔روسیه از اروپا چیزی نخواسته بود۔کلیه وجوه گاز بصورت ارزهای امریکائی وهروپائی در بانکهای بین لمللی ودر اختیار شرکت های بین المللی بود وانها منتفع اصلی این تجارت پرسود برای خود بودند۔ روسها هم مک دونالد خور شده بودند۔به اسم عیسی بکام موسی۔این اروپا است که میخواهد امنیت روسیه را در اختیار خودبگیرد۔نه امنیت را در اختیار گرفت ونه منافع اقتصادی خودونه احترام به تجارت بین المللی واعتبار بانکهای جهانی ۔اقتصاد دانان جهانی بخوبی میدانند هیچ کشوری در حهان در یک قطب سیاسی همواره نمی ماند۔مخصوصا کشکرهای کوچک۔۔تغییرات سیاسی در کشورها همیشه محتمل است۔ اگر جهان یک دهکده جهانی است این اقتصاد جهانی است که باید جدا از گرایش های سیاسی اقتصادی داخلی باشد۔روسیه کم خواسته ترین امتیاز سیاسی وامنیتی برای تجارت گاز خود با اروپا بود و گاز اروپا را تامین میکرد بدون هیچ خواسته ای۔خود کرده را تدبیر نیست۔
عباسی ۲۷ تیر ۱۴۰۱ | ۰۰:۳۵
یادداشت تخصصی و مفیدی بود. البته فرآیند عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا آسیب های چدی دیده است و به نظر نمی رسد که اتحادیه اروپا به این زودی ترکیه را رسما" به عنوان عضو خود بپذیرد. این عدم تمایل در طرف جمهوری ترکیه هم بسیار قوی تر شده است. زیرا شکنندگی اتحادیه اروپا از نظر امنیتی ، سیاسی و اقتصادی روز به روز آشکار تر می شود و برگزین نشانه بارزی از این مساله بود و انگلیسی ها خیلی زودتر از سایر اروپایی ها به ضعف های غیر قابل جبران اتحادیه اروپا پی بردند. البته بعد از بحران غرب با روسیه نیاز اتحادیه اروپا به ترکیه به مراتب زیادتر شده است و شاید اتحادیه اروپا به این زودی ترکیه را عضو رسمی خود نکند ولی مطمئنا" سعی خواهد کرد مبادلات اقتصادی خود با ترکیه را افزایش دهد. ترتیبات انرژیکی مدیترانه شرقی هم موضوعی است که این محیط آبی را به عرصه زورآزمایی دو جبهه یونان و ترکیه تبدیل کرده است. فرانسه و آمریکا در حال حاضر در طرف یونان هستند و ایتالیا و لیبی در طرف ترکیه. اسرائیل و مصر هم قبلا" طرف یونان بودند ولی اکنون به سمت ترکیه متمایل شده اند ولی هنوز تصویر روشنی از آینده معادلات انرژی در این حوزه دریایی وجود ندارد. البته قدرت نمایی ترکیه در این دریا و انعقاد قرارداد ترسیم مرزهای فلات قاره با لیبی که در سازمان ملل متحد هم به ثبت رسیده سبب شده است موضع ترکیه نسبت به قبل تقویت شود.
رضا ۲۷ تیر ۱۴۰۱ | ۰۱:۰۴
ترکیه میدان گازی جدیدی در دریای سیاه کشف کرده و با کشتی های حفاری ساخت داخل به دنبال کشف میادین جدید هست شاید در آینده این‌کشور به تولید کننده گاز تبدیل شود تنها تهدید این‌کشور خط لوله گازی اسراییل قبرس یونان بود که به دلیل هزینه گزاف اجرای زیر بستر دریا عملا کنار گذاشته شده مسلما در آینده جایگاه این کشور با تولید و ترانزیت گاز اسراییل لبنان تقویت خواهد شد در شرایط نیاز شدید بازارهای اروپا کشور ما هم باید نهایت استفاده از خط لوله آماده ترکیه را با قرارداد جدیدی ببرد تا بازار اروپا توسط اسراییل و لبنان و اقلیم شمال عراق اشغال نشده
اطلس ۲۸ تیر ۱۴۰۱ | ۱۱:۴۴
منابع هیرو کربنی کشف شده توسط ترکیه دریای سیاه به مراتب کمتر از تبلیغات و مانور صورت گرفته توسط اردوغان و ترکیه است وحتی کارشناسان انرژی جهان معتقد هستند این منابع بعلت عمق و حجم و ذخیره درجا به صرفه در دراز مدت نیست (کفاف فقط مصرف 20درصد از انرژی مصرفی حال ترکیه)ولی تبلیغات خوبی برای انتخابات و انتخاب مجدد اردوغان است .موضوع تامین انرژی مانند موضوعات ناسیونالیستی و پانترکی در ترکیه مهم است برای کشور فقیر منابع انرژی(لشکر کشی به لیبی .کردستان عراق . شمال سوریه و قفقاز و....مصداق ان است ) اینده انرژی ترکیه در همسایگان شرقی هست (پاکستان و...)ومهمترین علت جنگ و گسترش ان و داعش به قرارداد ترانزیت گازی میان ایران .عراق وسوریه (تامین مصرف ان دو و الباقی صادرات به اروپا)که بدون عبور از ترکیه و مستقیما به دریای مدیترانه عبور میکرد تا اروپا که دو کشور متضرر این طرح (ترکیه و قطر)با تمام کمال از داعش حمایت کردند و به بهانه حمایت از انقلاب سوریه و اهل سنت عراق باعث بانی این کشتار و ویرانی شدند .قرارداد جدید گازی با ترکیه نهایت حماقت است بازار انرژی اروپا توسط امریکا کانادا قطر الجزایر و...اشباع شده و اینده روشنی ندارد