اسرائیل در قره باغ، بیخ گوش مرزهای ایران

از رزمایش‌های پی در پی تا دستگیری رانندگان ایرانی؛ باکو و آنکارا چه خوابی برای تهران دیده اند؟

۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۴:۱۲ کد : ۲۰۰۶۳۴۴ آسیا و آفریقا انتخاب سردبیر
نویسنده خبر: عبدالرحمن فتح الهی
محسن پاک آیین در گفت‌وگو با دیپلماسی ایرانی بر این باور است که مناسبات جمهوری آذربایجان و اسرائیل تنها محدود به جنگ قره باغ نیست، بلکه در طول سال های گذشته روابط جدی بین تل‌آویو و باکو وجود داشته است. از مسیر همین روابط با جمهوری آذربایجان، صهیونیست‌ها سعی می‌کنند از تحولات جنگ قره باغ و تداوم و تشدید تنش بین باکو و ایروان در جهت منافع خود استفاده کند. یعنی تل آویو در تلاش است که همواره در روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان اخلال ایجاد کند.
از رزمایش‌های پی در پی تا دستگیری رانندگان ایرانی؛ باکو و آنکارا چه خوابی برای تهران دیده اند؟

دیپلماسی ایرانی – بعد از جنگ ۴۴ روزه قره باغ بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان در پاییز سال گذشته شاهد برگزاری مانورهای نظامی مشترک باکو و آنکارا با حضور دیگر کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای هستیم. شدت و وسعت رزمایش های صورت گرفته در طول یک سال گذشته به قدری بالاست که بسیاری آن را زنگ خطری، هم برای روسیه، هم ارمنستان و به خصوص جمهوری جمهوری اسلامی ایران می دانند، به ویژه آنکه بعد از جنگ سال گذشته شاهد نفوذ هر چه بیشتر و پررنگ تر اسرائیل در منطقه قره باغ، ذیل تشدید روابط سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک تل آویو با آنکارا و باکو هستیم. در کنار آن از دو هفته پیش جمهوری آذربایجان در نزدیکی روستای «ائیوازلی» واقع در مسیر گوروس‌ - قاپان آغاز به دریافت رسوم گمرکی از کامیون‌های حامل کالا از ایران به ارمنستان و برعکس کرده است. در کنار آن بازرسی و تفتیش کامیون ها با پلاک ایرانی توسط جمهوری آذربایجان به دستگیری دو راننده کشورمان انجامیده که علیرغم پیگیری های دیپلماتیک تهران تا کنون باکو حاضر به آزاد کردن آنان نشده است، چرا که این مسئله جزو حساسیت های آذربایجان محسوب می شود. به هر حال در جریان جنگ ۴۴ روزه پاییز سال گذشته، جمهوری آذربایجان مناطق تحت سیطره ارتش ارمنستان را به خود ملحق کرد، اما نظارت بر منطقه خان‌کندی که اکثریت ساکنان آن ارمنی‌تبار هستند، به همراه جاده اتصال این شهر به ارمنستان، برای پنج سال به نیروهای نظامی روسیه محول شد که این مهم سبب بروز برخی اختلافات شده است. دیپلماسی ایرانی برای بررسی دقیق تر تحولات امنیتی، نظامی و همچنین ترانزیتی منطقه قره باغ، گفت وگویی را با محسن پاک آیین، سفیر سابق ایران در آذربایجان، ازبکستان، تایلند، زامبیا و تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل ترتیب داده است که در ادامه از نظر می گذرانید:

سه شنبه هفته گذشته شاهد برگزاری رزمایش مشترک نظامی جمهوری آذربایجان و ترکیه باعنوان «برادران ناگسستنی ۲۰۲۱» در جمهوری خودمختار نخجوان بودیم؛ رزمایشی که به نظر می‌رسد در ادامه سلسله مانورهای نظامی دو و چند جانبه ترکیه و جمهوری آذربایجان در خاک دو کشور است. خصوصا بعد از جنگ ۴۴ روزه قره باغ در سال گذشته شدت و وسعت این رزمایش ها مرتبا در حال افزایش است. در همین رابطه پیشتر هم رزمایش نظامی مشترک ۱۲ روزه  «آناتولی ۲۱» از ۲۸ ژوئن تا ۱۰ ژوئیه با حضور نیروهای ویژه ترکیه، آلبانی، جمهوری آذربایجان، قطر، قزاقستان، پاکستان و ازبکستان در آنکارا برگزار شد که کوزوو و مغلوستان نیز به عنوان ناظر در آن شرکت داشتند. هفته اول تیرماه نیز مانور مشترک «مصطفی کمال آتاترک -۲۰۲۱» بین نیروهای نظامی ترکیه و جمهوری آذربایجان در حومه باکو انجام شد. رزمایش یک هفته ای « دوستی سه برادر – ۲۰۲۱» از ۱۲ تا ۲۰ سپتامبر با حضور نیروهای ویژه ترکیه، پاکستان و آذربایجان در باکو صورت گرفت. اینها علاوه بر سلسله رزمایش های کوچک و بزرگ آبی ترکیه و آذربایجان در دریای خزر است. حال از نگاه شما هدف یا اهداف آنکارا و باکو از انجام این میزان از رزمایش های مشترک دو یا چند جانبه چیست؟ آیا به باور برخی از کارشناسان و ناظران امر هدف شاخ و شانه کشیدن برای تهران است؟

من بسیار بعید می دانم که باکو و آنکارا در سایه انجام رزمایش‌ها و مانورهای نظامی مشترک دو یا چند جانبه تهدیدی برای ایران ایجاد کنند. چرا که اساساً جمهوری اسلامی ایران یکی از قدرت های بلامنازع منطقه است. لذا ترکیه و جمهوری آذربایجان هم به خوبی می دانند تهران در قبال امنیت خود با هیچ کشوری تعارف ندارد. ضمن اینکه دو کشور یاد شده اکنون روابط حسنه و مثبت قابل توجهی در ابعاد مختلف اقتصادی، تجاری، دیپلماتیک، فرهنگی و ... با ایران دارند و همواره هم از حمایت تهران برخوردار بوده اند. بنابراین دلیلی وجود ندارد که ترکیه و جمهوری آذربایجان بخواهند در سایه رزمایش های مشترکشان تهدیدی برای ایران ایجاد کنند. 

اما تیرماه سال جاری بود که ذاکر حسن‌اف، وزیر دفاع جمهوری آذربایجان در دیداری با جاهید باغچی، سفیر ترکیه در باکو در مورد مسائل مختلف از جمله برگزاری رزمایش‌های نظامی مشترک گفت‌وگو کرد. در این دیدار از برنامه‌ریزی‌های انجام شده برای افزایش تعداد رزمایش‌های نظامی مشترک با مشارکت یگان‌های مختلف شامل نیروهای ویژه دو کشور سخن گفته شد. ضمن اینکه موضوعاتی مربوط به روابط نظامی ترکیه و جمهوری آذربایجان را مورد بررسی قرار گرفت. آیا این رایزنی ها نشان نمی دهد منطقه در حال امنیتی شدن است؟

نکته شما کاملاً درست است. بله من هم معتقدم که منطقه در حال امنیتی شدن است، اما اینکه با امنیتی شدن یا امنیتی کردن منطقه تهدیدی علیه ایران شکل بگیرد تحلیل غلطی است، چرا که باید ریشه امنیتی شدن منطقه به خصوص بعد از جنگ ۴۴ روزه قره باغ را در جای دیگری جستجو کرد.

پیرو نکته شما اساسا ریشه، دلیل یا دلایل امنیتی شدن منطقه چیست؟

دلیل این میزان از برگزاری رزمایش‌های مشترک ترکیه و آذربایجان با حضور دیگر کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای ناشی از ناقص بودن توافق مسکو است. به هر حال بعد از جنگ ۴۴ روزه قره باغ در سال گذشته شاهد توافق صلحی در مسکو بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان بودیم که بر اساس آن هفت شهر از شهرهای اشغال شده جمهوری آذربایجان توسط ارمنستان آزاد شد، اما مسئله مهمی که لاینحل مانده است بحث تعیین تکلیف خود منطقه قره باغ است و اینکه آیا حاکمیت و قیمومیت منطقه مذکور به جمهوری آذربایجان باز می‌گردد و یا باید مدل و شیوه دیگری برای اداره این منطقه پیش بینی کرد؟ این مسئله کماکان در هاله ای از ابهام قرار دارد. لذا این ابهام در توافق مسکو سبب شده است که هم چنان ریشه اختلافات بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان به قوت خود باقی بماند. با این اوصاف تازمانی که این ابهامات در توافق مسکو وجود داشته باشد و دو طرف یعنی ارمنستان به آذربایجان به توافق دیگری در خصوص شیوه و نوع اداره منطقه قره باغ دست پیدا نکنند قطعاً منطقه کماکان در وضعیت نظامی و امنیتی به سر خواهد برد.

ولی تهران غایب بزرگ و همیشگی این رزمایش‌ها بوده است. اگر این مانورهای نظامی تهدیدی برای ایران نیست، چرا ترکیه و جمهوری آذربایجان از جمهوری اسلامی ایران برای حضور در این رزمایش ها دعوتی به عمل نیاوردند؟

پاسخ به سوال شما دو بُعد دارد. اینکه جمهوری آذربایجان و ترکیه در رزمایش‌ها و مانورهای نظامی مشترک یا دو یا چند جانبه باید از جمهوری اسلامی ایران هم به عنوان همسایه مهم و کلیدی خود و مهمتر از همه یکی از قدرت‌های بلامنازع منطقه دعوت می‌کردند، کاملاً درست است. به واقع شایسته بود آنکارا و باکو این دعوت را از جمهوری اسلامی ایران به عمل می آوردند. اما در عین حال عدم دعوت از ایران و غیبت ما در این رزمایش ها به معنای آن نیست که در سایه برگزاری پی در پی و مداوم مانورهای نظامی بین آذربایجان و ترکیه قرار است تهدیدی برای جمهوری اسلامی ایران شکل بگیرد. لذا عدم دعوت از ایران در این رزمایش ها یک مسئله است و هدف و دلایل برگزاری این رزمایش ها مسئله ای کاملاً جداست. پس این دو گزاره مطرح شده شما عملا ارتباطی با هم ندارند.

با این حال به نظر می رسد که از لحاظ امنیتی و نظامی بعد از جنگ ۴۴ روزه قره باغ در سال گذشته وضعیت به سود ایران نیست. چون علاوه بر نفوذ جدی ترکیه شاهد حضور تمام عیار اسرائیل هم در کنار مرزهای ایران به واسطه مناسبات امنیتی، نظامی و دیپلماتیک تل‌آویو با باکو هستیم؛ نفوذ اسرائیل در قره باغ ذیل مناسبات با جمهوری آذربایجان در کنار پیمان ابراهیم و برقراری مناسبات دیپلماتیک اسرائیل با امارات و بحرین که سبب شده تل‌آویو خود را به پشت مرزهای آبی ایران در خلیج فارس برساند می‌تواند چالش‌های جدی برای ایران به دنبال داشته باشد. آیا این مسائل ناشی از انفعال ایران در جنگ قره باغ نبوده است؟

واقعیت آن است که مناسبات جمهوری آذربایجان و اسرائیل تنها محدود به جنگ قره باغ نیست، بلکه در طول سال های گذشته روابط جدی بین تل‌آویو و باکو وجود داشته است. از مسیر همین روابط با جمهوری آذربایجان، صهیونیست‌ها سعی می‌کنند از تحولات جنگ قره باغ و تداوم و تشدید تنش بین باکو و ایروان در جهت منافع خود استفاده کند. یعنی تل آویو در تلاش است که همواره در روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان اخلال ایجاد کند. اما با این حال مواضع باکو تهدیدی علیه تهران نیست. یعنی علیرغم سیاست های مخرب و منفی رژیم غاصب صهیونیستی برای ایجاد اختلال در روابط تهران و باکو من تهدیدی از سوی جمهوری آذربایجان برای ایران متصور نیستم. این شرایط بیشتر ناشی از تداوم و تشدید اختلافات بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان در قره باغ است. 

علاوه بر برگزاری رزمایش‌های مشترک دو یا چند جانبه بین جمهوری آذربایجان و ترکیه با حضور دیگر کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای که به امنیتی شدن هر چه بیشتر انجامیده که قطعاً تبعات مخرب امنیتی هم برای جمهوری اسلامی ایران در پی دارد، در دیگر سو نیز شاهدیم جمهوری آذربایجان اقدام به تفتیش و بازرسی کامیون های ایرانی در مسیر «گوروس – قاپان» با پلاک کشورمان می‌کند و در کنار آن عوارض دلاری تا سقف ۲۵۰ دلار هم برای کامیون‌های ایرانی در نظر گرفته است. در نتیجه این اقدامات مخرب باکو تا کنون بیش از ۱۲۰ خودروی باری و مسافری کشورمان در این مسیر متوقف شده است. آیا این رفتارهای مخرب آذری ها نشان نمی دهد که تحولات و تحرکات بعد از جنگ ۴۴ روزه قره باغ درست برخلاف منافع جمهوری اسلامی ایران با محوریت ترکیه و جمهوری آذربایجان در حال پیگیری و اجراست؟

اتفاقا این سوال شما هم موید و مکمل پاسخ قبلی من است. چرا که ریشه اختلافات مرزی و برخی اتفاقات در دو هفته اخیر به خصوص دستگیری رانندگان ایرانی هم ناشی از ابهام و ناقص بودن توافق مسکو است.

منظورتان بند نهم توافق مسکو است که از آن با عنوان کریدور نخجوان به جمهوری آذربایجان یا دالان «زنگه زور» یاد می شود؛ بندی که بیان می دارد: «کلیه فعالیت‌های اقتصادی و حمل و نقل در منطقه بلامانع است. جمهوری ارمنستان ایمنی ارتباطات حمل و نقل بین مناطق غربی جمهوری آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان را به منظور سازماندهی حرکت بدون مانع شهروندان، وسایل نقلیه و بار در هر دو جهت تضمین می‌کند. کنترل حمل و نقل توسط ارگان‌های سرویس مرزی (اف. اس. بی) روسیه انجام می‌شود. با توافق طرفین، ساخت زیرساخت‌های جدیدی که جمهوری خودمختار نخجوان را با مناطق آذربایجان پیوند می‌دهد، انجام می‌شود»؟

دقیقا. متاسفانه توافق مسکو علاوه بر لاینحل گذاشتن حق حاکمیت بر قره باغ در عین حال بر شدت این اختلافات مرزی، مسائل تجاری، اقتصادی و ترانزیت کالایی هم افزوده است، چرا که بند نهم توافق مذکور هم یک بند مبهم است. این بند به مناسبات ترانزیتی و حمل و نقل کالا بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان اختصاص دارد. در این بند متاسفانه مشخص نشده است که حاکمیت با ارمنستان است یا جمهوری آذربایجان. در کنار آن کماکان نقش روسیه و دیگر کشورها هم مشخص نیست. در واقع میزان ابهام بند نهم توافق مسکو به قدری پررنگ است که هر کشوری در جهت منافع خود این بند را تفسیر به رای می کند. بدیهی است که با این میزان از نقص و ابهام در توافق مسکو شاهد بروز تنش باشیم، چنانی که از قبل هم پیش‌بینی می‌شد که ذیل ابهام در برخی بندهای توافق مسکو، التهاب و اختلافاتی جدی در آینده بروز و ظهور کند، به گونه‌ای که در سایه تشدید اختلافات حتی امکان شعله ور شدن جنگ نظامی بین دو کشور وجود دارد. ببینید واقعیت آن است کامیون های ایرانی که وارد مرز ارمنستان می شوند و به طرف ایروان می روند باید از جاده ای به نام «گوروس - قاپان» عبور کنند تا به ایروان برسند. خوب در زمانی که این مناطق تحت سیطره ارمنستان بود مشکلی برای تردد کامیون‌های ایرانی وجود نداشت، چون آذربایجان در این منطقه حضور و حاکمیتی نداشت، لذا کامیون های ایرانی برای ترانزیت کالا به راحتی عبور می کردند و به ایروان می رسیدند، اما بعد از توافق مسکو شاهد آن هستیم که ۲۱ کیلومتر مانده به گوروس تا خود گوروس به آذربایجان برگردانده شد، در نتیجه باکو حق اعمال حاکمیت بر این منطقه را دارد. یعنی از نگاه باکو کامیون های ایرانی که سعی دارند از مسیر گوروس – قاپان ترانزیت کالایی به سمت ایروان داشته باشند باید عوارض آن را پرداخت کنند و این مبلغ دلاری همان عوارض مدنظر جمهوری آذربایجان است. 

ولی کار از تفتیش و بازرسی کامیون ها با پلاک ایران و گرفتن عوارض ۲۵۰ دلاری گذشته است و ما شاهد دستگیری رانندگان ایرانی هستیم. اقدامی که با واکنش منفی تهران مواجه شده و در این مدت هم تلاش های دیپلماتیک جمهوری اسلامی برای آزادی این رانندگان تا کنون نتیجه نداده است. آیا این اقدام باکو هم نمی تواند تهدیدی برای ما باشد؟

جمهوری آذربایجان علاوه بر حق اعمال حاکمیت بر منطقه گوروس و گرفتن عوارض از کامیون هایی به مقصد ایروان، این حق را هم برای خود قائل است که مانع از عبور کامیون هایی شود که از این مسیر مذکور (گوروس - قاپان) به طرف قره باغ می روند. به هر حال جمهوری آذربایجان منطقه قره باغ را جزء تمامیت ارضی خود قلمداد می‌کند و چون هفت کیلومتر از مناطق آزاد شده آذربایجان در قره‌باغ کوهستانی در جاده گوروس ‌- قاپان قرار دارد این دستگیری ها و حساسیت صورت گرفته است. 

آیا امکان دارد که در آینده باز هم شاهد این دستگیری ها از سوی جمهوری آذربایجان باشیم؟ در این صورت راه حل شما برای این چالش چیست؟

من امیدوارم که با واکنش منفی جمهوری اسلامی ایران اکنون جمهوری آذربایجان این پختگی رسیده باشد که دیگر اقدامی در جهت دستگیری رانندگان ایرانی در مسیر گوروس – قاپان صورت ندهد. اما با این تفاسیر باز هم امکان دارد که در آینده شاهد این اتفاقات باشیم. برای پیشگشری از این موضوع ارمنستان سعی دارد مسیر مستقیمی از قاپان به ایروان ایجاد کند که دیگر نیازی به عبور کامیون ها از گوروس نباشد که این کار چندین ماه طول می کشد، لذا توصیه من آن است که اتحادیه کامیون داران در کشور از رانندگان درخواست کند فعلا از مسیر گوروس - قاپان به ایروان سفر نکنند، چرا که امکان دارد باز هم شاهد بروز برخی اتفاقات و دستگیری های پی درپی باشیم یا اینکه اگر این ترانزیت کالایی به مقصد ایروان اجتناب ناپذیر است رانندگان توجیه لازم بشوند. چون که رانندگان، چه رانندگان ایرانی و چه غیر ایرانی که از این مسیر عبور می‌کنند خبری از تحولات و اتفاقات ناشی از توافق مسکو ندارند. آنها با بارنامه، بار خود را از مسیر سنتی گوروس - قاپان به ایروان می برند که متاسفانه با این مشکلات مواجه می شوند. ضمنا جمهوری اسلامی باید از پیش تذکرات، هشدارها و توجیهات لازم را برای رانندگانی که از این مسیر عبور می کند داشته باشد و اطلاع رسانی لازم از قبل انجام گیرد. علاوه بر نکات یاد شده قطعاً باکو هم باید خویشتنداری لازم را داشته باشد و از دستگیری رانندگان به خصوص رانندگانی ایرانی پرهیز کند. متاسفانه اقدام جمهوری آذربایجان در دستگیری رانندگان ایرانی اقدامی غیر دوستانه بود که به هر حال کدورت های دیپلماتیکی هم برای دو کشور ایجاد کرده است. من امیدوارم هرچه زودتر با تلاش‌های انجام گرفته شاهد آزادی رانندگان ایرانی باشیم. اما تا زمانی که ابهامات توافق مسکو رفع نشود و از مهمتر اصل حاکمیت قره باغ تعیین تکلیف و مشخص نشود کماکان شاهد بروز مسائل امنیتی و چالش های مرزی خواهیم بود، چرا که این اتفاقات تبعات مخرب و منفی ابهام در توافق مسکو است.

آیا جمهوری اسلامی ایران نباید خویشتنداری خود را در قبال جمهوری آذربایجان کنار بگذارد و تهران هم برای کامیون هایی با پلاک جمهوری آذربایجان و ترکیه که از مسیر و پایانه مرزی نخجوان - بیله سوار (محصور در ارمنستان و جمهوری اسلامی ایران) عبور می کنند حق بازرسی، تفتیش و گرفتن عوارض را اعمال کند تا به یک توازن در برابر باکو و آنکارا برسد؟

به نظر من با توجه به روابط دوستانه جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران و سطح مناسبات حسنه دو کشور شایسته نیست که تهران به سمت اتخاذ اقدامات تلافی‌جویانه گام در مسیر نخجوان - بیله سوار در مغان گام بردارد؛ نه اینکه توان آن وجود ندارد، بلکه میل و رغبتی برای این مهم از جانب تهران احساس نمی شود. چرا که به هرحال قطعا جنگ کامیون ها، جنگ ترانزیتی و جنگ عوارض به نفع هیچ کدام از دو طرف نیست و از نظر اقتصادی و تجاری، هم به ایران، هم به آذربایجان و  به دیگر کشورهای پیرامون آسیب می زند. لذا همان گونه که جمهوری اسلامی ایران به راحتی اجازه تردد و ترانزیت کالا و کامیون های آذربایجان در مسیر نخجوان را می دهد بنابراین جا دارد که باکو هم احترام لازم را برای رانندگان ایرانی در مسیر گوروس – قاپان داشته باشد و مشکلاتی برای آنها ایجاد نکند. در عین حال هر چه سریع تر رانندگان دستگیر شده ایرانی را آزاد کند و اقدامی برای دستگیری مجدد نداشته باشد.

راهکار حضرتعالی برای حل یکباره این مشکلات چیست؟

برای حل و فصل نهایی این چالش و مشکل باید کشورهای درگیر تلاش های دیپلماتیک جدی و مداومی برای روشن کردن ابهامات توافق مسکو به خصوص بند نهم آن داشته باشند و در کنار آن باید مسئله حق حاکمیت قرباغ هم هرچه زودتر تعیین تکلیف شود. چون ریشه تمام این اختلافات به مسئله عدم تعیین تکلیف حاکمیت قره باغ بازمی‌گردد. باز هم به گفته قبلی خود رجوع می کنم تا زمانی که ابهامات توافق مسکو رفع نشود و از مهمتر اصل حاکمیت قره باغ تعیین تکلیف و مشخص نشود کماکان شاهد بروز مسائل امنیتی و چالش های مرزی خواهیم بود، چرا که این اتفاقات تبعات مخرب و منفی ابهام در توافق مسکو است. اگر اصلاحات لازم در توافق مسکو صورت نگیرد و ابهامات آن رفع نشود قطعاً در آینده شاهد بروز اختلافات جدی تر خواهیم بود که می‌تواند به عنوان آتش زیر خاکستر در شکل گیری جنگ جدید بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان عمل کند.

نقش ترکیه در بازرسی و تفتیش کامیون های ایران، گرفتن عوارض و حتی دستگیری رانندگان کشورمان توسط جمهوری آذربایجان را چگونه ارزیابی می کنید؟

به هرحال ترکیه هم نقش قابل توجهی در تحریک آذربایجان علیه ارمنستان دارد. چون شدت اختلافات ترکیه با ارمنستان به مراتب شدیدتر درگیری های آذربایجان با ارمنستان است و در عین حال هم قدمتی بالاتر و تاریخی طولانی تر از بحران روابط باکو - ایروان دارد. بنابراین ترکیه در کنار رزمایش‌های مشترک دو یا چند جانبه با جمهوری آذربایجان احتمالاً سعی دارد از نظر اقتصادی، تجاری و ترانزیتی هم فشارهای به ارمنستان وارد کند.

عبدالرحمن فتح الهی

نویسنده خبر

روزنامه نگار و کارشناس ارشد روزنامه نگاری سیاسی و عضو تحریریه دیپلماسی ایرانی.

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: محسن پاک آیین ایران ارمنستان جمهوری آذربایجان ترکیه قره باغ نخجوان اسرائیل


( ۹۵ )

نظر شما :

فدوی ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۴:۳۶
اسراییل بدش نمی آید از آذربایجان ابزاری برای چانه زنی و فشار بر ایران به موازات موضوع جنوب لبنان و فشار ایران بر اسراییل استفاده کند . نوعی توازن فشار . این وسط بازندۀ اصلی ساکنین شمال ارس هستند که با باز کردن بی دلیل پای اسراییل به آنجا ، منطقه ای آرام و کم تنش را به انبار باروتی تبدیل کرده اند که به طور قطع قفقاز هیزم آتش احتمالی خواهد شد . این که با باز پس گیری منطقه ای از قره باغ ، آذربایجان به آنچه که می خواست تا حدودی رسید دلیل می شود که این کشور که در مقابل ارمنستان طرف برنده به شمار می رود ، رو به سمت تنش زدایی برود اما وقتی علی رغم منافع ملیشان ، تنش افزایی می کند نشان از آن دارد که درگیری قره باغ از جایی خارج از این منطقه مدیریت می شود .
ایرانی ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۴:۳۹
به لطف خدا با اتحاد ببن ایران ترکیه و اذربابجان دشمنان به هدف خود نمی رسند
ایران دوست ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۵:۱۴
متاسفانه زمانی که دلسوزان ایران از نشانه های شیوع پانترکیسم صحبت میکردند، مسیولین خواب بودند و حالا طوری رفتار میکنند که انگار این مسائل یک شبه به وجود آمده اند.
کامران ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۵:۲۶
این اقای مصاحبه گر تلاش بسیاری در تحریف و‌تهییج دارند ، اما جواب های واضح و دقیق سفیر سابق و اطلاعیه سفارت ایران در باکو نقطه پایانی است بر این جو ایجاد شده ، جوی که گروههای خاص شناخته شده در داخل کشور و فضای مجازی ایجاد کردند تا با ایجاد نفاق و دشمنی در کشور و‌منطقه مطامع خود را پیش ببرند ، اما یک اصل کاملا بدیهی نادیده گرفته میشد اول حق حاکمیت کشورها بر سرزمین خود و احترام متقابل به ان که متاسفانه با تردد غیر قانونی کامیونهای ایرانی به قره باغ نقض شده بود و دیگری دریافت عوارض عبور چنانکه کشور ما هم برای تردد کامیونها مابین نخجوان و خاک اصلی اذربایجان ان را دریافت میکند.
ناشناس ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۵:۲۶
معلومه مصاحبه کننده یکی از ایرانشهری های دو آتشه است که به زور سعی داره از جناب سفیر سابق حکم جنگ بگیره ! برادر من شما وقتی تمامیت ارضی آذربایجان را قبول دارید و آن را بصورت رسمی اعلام کرده اید فرستادن رانندگان به قره باغ آنهم با بارنامه به مقصد کلمه استپاناکراد خودش شروع دشمنی است
ایرانی ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۶:۲۵
به کامران : ایران عوارضی بایت انتقال بین اذربایجان قفقاز و نخجوان دریافت نمیکنه جناب رایگانه رایگان
ایرانی ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۶:۳۰
البته مشکل جدی در بلند مدت نخواهد بود چون مرز ما با ارمنستان حفظ شده و مسیر جایگزین این مسیر در حال اجرایی شدند هست فقط رو سیاهی میمونه به زغال
به ناشناس ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۷:۲۷
جمهوری آذرباییجان که تمامیت ارضی ایران و قبول داره چطور از شمال تا قم و مرکزی رو آذرباییجان جنوبی میدونه اونوقت یک کلمه استپاناکراد بهانه ای شده برای رزمایش ؟ ! چقدر قشنگ ماله میکشید !
فدوی ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۷:۵۸
جنابان پانترک. وقتی سفیر ایران می گوید که روابط دوستانه ی ایران و آذربایجان دشمنانی دارد ، منظورش ترکیه و اسراییل است . اینقدر سخته فهمیدنش ؟
خسرو ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۱۹:۴۱
مصاحبه کننده سعی میکند از دیپلمات ارشد حکم دشمنی و جنگ و بحران و... بگیرد و سفیر سابق با جوابهای منطقی نشان میدهد که سیاستمدار باسوادی است و در دام نمی افتد -- در این نوع مصاحبه ها یا نوشته با عادت سنگ مفت گنجشک مفت - هر دیتای اشتباهی به خورد خواننده داده میشود - مطرح شده که اسراییل در قره باغ نفوذ وحضور دارد ، در کجای قره باغ اسراییل پایگاه و نفوذ دارد؟ برای روشن شدن ما مخاطبین ترک ایرانی مشخصات آنرا توضیح میدهید؟ با توجه به اینکه مقامات جمهوری آذربایجان منکر چنین حضور و نفوذی هستند با حمله و بمباران پایگاههای اسراییل توسط پهپادهای ایران ، کسی میتواند اعتراضی بکند ؟ با توجه به شجاعت و پیش دستی نیروهای نظامی کشورمان ، در صورت وجود چنین مراکز و پایگاههای اسراییلی ، حتما تا بحال نابود میشدند - ضمنا چرا از گرفتن عوارض ترانزیت از کامیونها ناراحت میشوید ؟ همه کشورها بابت ترانزیت هزینه میگیرند و ایران هم از کامیونهای حامل بار به مقصد آذربایجان عوارض ترانزیتی کاملی میگیرد -- یوخاری قره باغ به عنوان یک ایالت همیشه ، تحت حاکمیت آذربایجان بوده است و نحوه و مقدار خود مختاری آن تحت لوای جمهوری آذربایجان و توسط - مردم آذربایجان و ارامنه قره باغ تعیین خواهد شد که ربطی به رزمایش ها و عبور کامیونهای ایرانی ندارد
سیاوش ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۲۰:۴۲
بله
علی ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۲۰:۴۴
قدرت آذربایجان و ترکیه ایرانشهری ها رو بدجور به یاوه سرایی انداخته ! خ خ خ خ
سیاوش ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۲۰:۵۰
جواب دندان شکنی به جمهوری یاغی باکو بدهید . دست بردارید از این ماله کشی ها .این جمهوری یاغی در حال به چالش کشیدن همه منافع اقتصادی و امنیت ملی ما هست
اردبیلی ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۲۱:۲۱
برای اینکه متوجه شوید چه خوابی برای ایران دیده اند اصلا نیازی نیست کار خاصی انجام دهید. فقط کافی است که رسانه های حکومت باکو و پسمانده عثمانی را دنبال کنید تا متوجه شوید چه در سر دارند.
محمد ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۲۱:۲۸
من به هیچ وجه متوجه منظور این پانتورک ها نمی شوم ، آقا به فرض علیه جمهوری اذربایجان جو سازی می شود و علیه آنها به ناحق تهمت زده میشود ! شما چرا کاسه داغتر از آش می شوید و برای آنها سینه سپر می کنید ، باورم نمی شود یک ایرانی داخل مرزهای ایران زندگی کنند و سنگ ترک ها را به سینه بزند ، بازهم تاکید می کنم هموطنان ما آذری هستند زبانشان ترکی است ، بیگانگان آن سوی مرز ترک هسنند و همیشه هم به آنها ترک می گفتند ، عبارت ترک و تازی شاهنامه یادتان هست ، اینها همان هستند ، ما هموطن ترک نداریم
فریدون ۰۳ مهر ۱۴۰۰ | ۲۲:۴۰
دولت جمهوری باکو (من نمیخواهم از اسمی که آنها قبل از ساله ۱۹۱۷-۱۹۱۸ نداشته ا‌ند و در آن مقطع زمانی‌ به تحریک حکومت عثمانی برای مزاحمت برای ایران انتخاب نمودند و متاسفانه باد از فرو پاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق از سوی مقامات وقت ایران مورد اعتراض قرار نگرفت استفاده نامایم.) سالیان زیادی هست که انواع شرارت را در مورد ایران انجام میدهد. من در اینجا چند نمونه از آنرا مینویسم. ۱- انتشار نقشه‌های تزووز طلبانه که سرزمین‌های ایران را به عنوان آن کشور نشان میدهد و بعضا تا خلیج فارس هم می‌رسد. ۲- انتشار کتاب تاریخ برای دانش آموزان که سراسر پر از دروغ می‌باشد از جپمل اینکه آنجا یک کشور واحد بوده که ایران و روسیه باد از جنگ آن منطقه را به دو قسمت تقسیم نمدیند! ۳- اظهار نظر‌ها و .. خوری مقامات باکو نسبت به تمامیت ارزی ایران ۴- کمک به جاسوسان اسراییلی برای فرار بعد از خراب کاری‌هایشان در ایران ۵- آوردن تروریست‌های سوریه به نزدیک مرزهای ایران ۶- رزمایش در دریا ی خزر با ترکیه بر خلاف قرادد موجود ۷- بستن راه و باج گیری از رانندگان ایرانی‌ در حالی‌ که ایران بیش از ۳۰ سال به دونه هیچ دریافتی اجازه دسترسی آنها به نخجوان را داده است. قابل توجه هست که اگر کمک ایران نبود نیروهای ارمنی در جنگ اول در ۳۰ سال پیش کل جمهوری باکو را به تصرف خود در می‌‌آوردند. به نظر من بهتر است که دولت فعلی‌ یک سفیر با عرضه و متعهد به منافع ملی‌ به آنجا بفرستد و این آقا به کشور برگردد.
کتیبه های گورستان دلبران ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۱:۲۱
بیست سطر خواندم دیدم ارزش ادامه دادن نداره بعضی مقالات شبیه داستان های شاهنامه و رویاهای نگارنده است تا یک مقاله ی سیاسی بر پایه فکت های علمی
مجتبی ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۲:۴۵
نکته جالب اینجاست که تمام رانندگان ایرانی که توسط اذربایجان بازداشت شدند همه انها اهل تبریز و اردبیل هستند !!! همین تبریزی هایی که در جنگ قره باغ از اذربایجان حمایت می کردند !
علی ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۲:۵۳
الهام الیف و اردغان دنبال تجزیه شمال غربی ایران هستند تمام کانال هایی که تبلیغ تجزیه طلبی می کنند توسط الهام الیف و اردغان حمایت می شوند . سازمان اطلاعاتی ترکیه هم لشگرهای سایبری فارسی زبان دارد که در شبکه های مجازی و سایت های فارسی زبان در حال فعالیت هستند .کار این سایبری ها ایجاد دشمنی و نشر شایعه بین اقوام ایرانی از جمله فارس و ترک است . ترویج پانترکی و ایجاد نفرت به دیگر اقوام ایرانی از جمله کارهای انهاست
حسن ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۲:۵۹
ترکیه در زمان عثمانی ها بیش از دو میلیون ارمنی را نسل کشی کردند ترکیه این را می داند که در اینده باید تاوان این جنایت را پرداخت کند برای همین برای اینکه تنها نماند رو اورده به اذربایجان تا برای خودش متحدی دست و پا کنه
Turkay A ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۴:۴۲
آقایان عبدالرحمان فتح اللهی و فدوی ، آیا تا به حال در قبرستان های ارومیه ، سلماس ، خوی ، سولدوز و دیگر شهرهای آذربایجان بوده اید؟ اکثر سربازان و پاسداران مدفون در آنجا توسط گروه های تروریستی مانند حزب دموکرات کردستان ، کومله ، پژاک کشته شدند. چند سرباز یا پاسدار توسط پان ترکیست ها کشته شده اند؟ شما شاخه سیاسی آن گروه های تروریستی هستید اما در پشت گروه های پان ایرانیست پنهان می شوید. مهم نیست که چقدر تلاش می کنید اما در بسیاری از مواقع نشان داده اید که قلب شما کجاست. کافی است نگاهی به عنوان مصاحبه خود با احمد نقیب زاده بیندازید. شما آدرس اشتباه را نشان می دهید. چه کسی در آذربایجان سربازان و پاسداران را می کشد؟ آیا این گروه های تروریستی کردی نیستند که در منطقه کردنشین عراق پناهگاه دارند؟
علی ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۷:۲۸
نظراتشون درست ولی صحبت های نمایندگان باکو و روزنانه های ترکیه ای چی میشه ؟
کوروش ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۷:۵۵
به نظرم با توجه به اقلیت بزرگ ترک ها در ایران بهتره ایران به اتحادیه شورای کشورهای ترک ملحق بشه اینطوری این مباحث بی معنی خواهد بود و چون از نظر جغرافیایی ایران در مرکز هست پیشرفت اقتصادی کشور سرعت می گیرد.
آتیلا ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۹:۰۶
حرفهای اصولی جناب سفیر با وجود سوالات جهت دار و عناد ورزانه مصاحبه گر نشان از عقلانیت و پختگی دستگاه دیپلماسی کشور را دارد بر خلاف هیاهوی جنجالی برخی از عناصر و رسانه ها و حتی نمایندگان مجلس که شناختی از منافع ملی و روابط دیپلماسی ندارند فقط به دنبال ایجاد هیجانات کاذب و دو قطبی کردن مخرب جامعه رابر بخشی از بدنه جامعه را دارند اخبار رسیده حاکی از تصویب عادی سازی روابط با ترکیه و آذربایجان توسط مجلس ارمنستان می باشد و در کنار آن سخنان و مواضع مثبت سفیر ایران در آذربایجان و همچنین تمایل ایران در قرار گرفتن در کنار همکاریهای ۶ جانبه و همچنین باز کردن مسیر هوایی نخجوان به گنجه نشانه هایی مثبتی است که برخلاف میل بد خواهان در حال انجام می باشن
الیاس ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۰۹:۵۷
آذربایجان بداند که رانندگان ایرانی به صورت سنتی از این منطقه عبور کرده‌اند و باید سریعا آزاد شوند؛ چراکه در غیر اینصورت ایران هم می‌تواند چنین مشکلاتی برای حمل و نقل کامیون‌های آذربایجانی ایجاد کند
محمدی ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۱۰:۰۰
اظهارات خصمانه چند تن از نمایندگان مجلس آذربایجان نیز گفت: چند نفر از نمایندگان مجلس آذربایجان معمولا این حرف‌ها را می‌زنند که این‌ها به آمریکا وابسته بوده و مردم آذربایجان هم به خوبی این افراد را می‌شناسند و موضوع دریافت پول یک بار در احزاب متبوع این افراد نیز مطرح شده است.
به فدوی ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۱۱:۲۷
تا شما تازه به دوران رسیده ها از جمله مصاحبه کننده که احتمالا اسلحه را از نزدیک هم ندیده و بای پر قو بزرگ شده‌اید، کم میارید به کلمات پان‌ترک و تجزیه طلب پناه می برید مطمئنا بزرگترین دشمن روابط دوستانه بین دو کشور امثال شما و مصاحبه کننده هستند من احساس می کنم صبح تا شب جلوی سیستم نشسته اید و تا یه مطلب راجع به ترکها نوشته میشه سر و کله شما پیدا میشه مطمئنا اگر این استعدادتان را در بازار بورس و رمز ارزها بکار می گرفتید حالا یکی از سرمایه دارهای محلتون بودید
ایرانی ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۱۲:۰۵
درجواب به اون فردی که ادعا کرده پانترکها کسی رو نکشتن! نسل کشی چند میلیون ارمنی رو چه کسی انجام داد؟ نسل کشی کردها و علویها و یونانی های قبرس و... روچی؟ کشتار قارنا و روستاهای کردنشین اون منطقه توی ایران چی؟ بعد مگه سربازهای لب مرزفقط از ترکها هستن؟ اتفاقا بیشتر این مناطق که درگیری وجود داره دارای مردم کردهست و حتی سربازها میتونن از سایر نقاط کشورباشن. پانترکهامیخوان اینطوری القا کنن که انگار این درگیریها جنگ گروه های کرد با مردم ترک هست! نه خیر. جنگ بین این گروه ها و حکومت هست و اون نیروی نظامی لب مرز میتونه از هر قوم و زبانی باشه. خود من که شیعه هستم اجازه نمیدم امثال از مرزبانهای ما سواستفاده کنید. کردها هم خیلی بیشتر از شما در جنگ هزینه دادن و حتی مورد حمله شیمیایی قرار گرفتن که امثال شما خوابش رو هم نمیتونید ببینید. شهرهای کردنشین لب مرز از کردستان تا ایلام شب و رور خودشون جبهه بودن. حالا شماها اومدید ژست دفاع ازایران میگیرید!؟ همه مردم ایران جای خودشون برای ایران جان فشانی کردن ولی هیچکس اندازه شما ادعا نداره.
خسرو ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۱۸:۴۷
محترمین می دانم تصمیم گرفتید که هر نظری که دشمنی با ترکها را پمپاژ کند منتشر کنید -- ولی آزاده باشید لااقل جوابهای منطقی ما را که حاوی هیچ توهینی نیست را هم منتشرکنید ، در هر حال ما از یکپارچگی ایران و قدرت اسلام و پایایی جمهوری اسلامی حمایت همیشگی خواهیم داشت - اسیر پانکردیسم و پان ارمنیسیم و صلیبی ها نشوید که کوچه بن بست است
خسرو ۰۴ مهر ۱۴۰۰ | ۲۰:۳۰
پانکردی که ادعا کرده ، ترکها نسل کشی کرده اند خودش میداند که ادعای باطل کرده است ولی در جریان جنگ جهانی اول - سیصد هزار نفر از مردم شیعه ایرانی در اورمیه و سلماس و خوی و اهر و...توسط ارامنه داشناک و جیلوها با حمایت روسها نسل کشی شده اند که دراسناد وزارت کشور ایران موجود است -- جسارت کن و ارامنه را محکوم کن -- دوم در قضیه قارنا (روستایی بین نقده و پیرانشهر ) قضیه از این قرار بود که عده ای از اشرار ضدانقلاب دمکرات که تعدادشان از اهالی قارنا بودند به پاسگاه دوواب در چند کیلومتری حمله میکنند و قریب سی نفر از پاسدار و ژاندارم را شهید میکنند خبر به سپاه و بسیج نقده میرسد و نیروهای انقلابی جهت سرکوب اشرارتجزیه طلب به قارنا میروند در جریان درگیری عده ای از اشرار به هلاکت میرسند و بقیه برای فرار- مردم عادی را گروگان گرفته و هنگام فرار می کشند سپس این جریان را با پشتیبانی محافل خبری صهیونیستی جهت محکومیت ایران وارونه جلوه میدهند -- حالا اگر دیپلماسی محترم نظر مرا حذف کند به معنی مظلوم کردن شهدای رزمنده پاسگاه دوواب نیست؟انصاف , چون شهدا ترک بودند باید نادیده گرفته شوند ؟
آبتین ۰۶ مهر ۱۴۰۰ | ۱۵:۳۶
جناب خسرو شماها بهتره برید همون باکو و آنکارا و ملت ایران رو از خرافه پرستی خودتون راحت کنید. شماها که هخامنشیان رو هم دروغین میدونید اومدید و به بقیه تحولات تاریخی رو یاد میدید؟ همه تاریخ رو جعل کردید. فکر کردید روایت‌های شما از تحولات رو نشنیدیم؟ هر جا یک نغر ترکی حرف زده باشه ادعا میکنید اونجا مال ماست و با ماست مالیهای عجیب و غریب میرید یک کلمه از زبانتون پیدا می‌کنید که شبیه اسم اون شهر باشه. جمع کنید این جعلیات رو. اومده به ما تاریخ یاد میده.
ایرانی ۰۶ مهر ۱۴۰۰ | ۱۶:۴۹
آخه پانترک جان چرا مهمل میبافی؟ جالبه هر وقت نیات نژادپرستانه این عده بیرون می افته فورا اسراییل رو علم میکنن! لابد اسراییل اومد زنها و بچه های قارنا رو کشت؟ اگه اسراییل بده امثال تو چرا جسارت ندارن که به علیف بگن سربازها و پایگاه های اسراییل رو از آذربایجان جمع کنن یا به اردوغان بگن که جیب اسراییل رو به عنوان اولین شریک تجاری در منطقه پر نکنه!؟ بعد بقیه باید جسارت داشته باشن اعمال ارمنیها رو محکوم کنن ولی شماها به نسل کشی میلیونی ارامنه افتخار کنید!؟ مگه بقیه مثل شما درگیر توهمات هستن؟
خسرو ۰۶ مهر ۱۴۰۰ | ۲۰:۴۴
پانکردی که خود را ایرانی مینامد توجه کن که غیر نظامیان در قارنا توسط اشرار تجزیه طلب دمکرات ودر جریان گروگان گیری که برای فرار سپر شده بودند توسط اشرار و ضدانقلاب کشته شدند و تو این را به خوبی میدانی -- من وکیل علیف یا اردوغان نیستم و از کارهای اشتباه آنها دفاع نمی کنم ، ولی تو وکیل ارامنه ای که از ادعای نسل کشی دروغی حمایت می کنی ؟ اگر واقعا ایرانی هستی نباید از مردم ایران (سیصدهزارنفر شهدای نسل کشی اورمیه و سلماس و خوی و اهر و...) حمایت کنی ؟ نباید از شهدای پاسدار و ژاندارم پاسگاه دوواب که توسط اشرار تجزیه طلب دمکرات شهید شدند یاد کنی ؟
فرهاد ۰۷ مهر ۱۴۰۰ | ۱۵:۲۶
متاسغانه جعل واقعیات و بحران آفرینی ونفرت پراکنی در خون پانترکهاست. کسانی که با فارس و کرد و گیلک و ارمنی ولر و... یعنی با هر کس جز خودشان مشکل دارند و هیچ شرمی ازدروغ گویی هم ندارند.
مجید ۰۸ مهر ۱۴۰۰ | ۰۵:۳۵
من خودم آذری هستم دوستان آذری الهام علی‌اف باید بدونه باکو از ایران جدا شد نه تبریز از باکو
مجید ۰۸ مهر ۱۴۰۰ | ۰۵:۴۳
من خودم آذری هستم این آقایان الهام علی‌اف و رفیق عثمانیش باید بدونن که باکو از ایران جا شد نه تبریز از باکو یاشاسین اول ایران بعد آذربایجان تا ایران نباشد آذربایجانی هم نخواهد بود
ایران ۰۹ مهر ۱۴۰۰ | ۰۰:۵۱
ایران باید مسئله بسیار مهمی پیش آمده باشد که این دفعه نظام حاکم در مقابل 30 سال کج فهمی، بی انضباطی، بی ریشگی و بی ادبی رژیم جعلی باکو موضع سختی گرفته تا این بی خرد دوست نشناس را مورد خطاب قرار دهد. این را تاریخ غمبار چند صد ساله اخیر به ما مردم ایران آموخته که باید نسبت به اطرافیان خبیث و قدرنشناسمان هوشیار باشیم و با اراده ای محکم پیرو نظر و فرمان حکومت ملی مان که خیر کشورمان در آن است باشیم و فریب و جوگیر حرف و سخن هیچ همسایه ای که بلکه باید گفت هیچ بیگانه ای حریص و خودشیفته ای نباشیم. اگر در این جهان جنگل به دنبال آرامش و زندگی امن خود هستیم صرفاٌ باید به فکر منافع ملی و کیان کشور خودمان باشیم. زنده باد ایران با تاریخ کهن اش و مردم با صلابتش شامل همۀ اقوام سلحشور و وطن دوستش
سید ۰۹ مهر ۱۴۰۰ | ۰۸:۲۵
آذربایجان چند وقته دم درآورده هم خودش و هم ترکیه با حرام چارتا موشک حله اگه چشم چپ به ایران عزیز بندازن. اون منافقین داخلی هم کور خوندن به بهانه جداسازی خاک پاک ایران حتی یک وجبش، بخوان نفاق بندازن. یک استان مثل مازندران و گلستان براشون کافیه.
محمد ۱۰ مهر ۱۴۰۰ | ۰۱:۲۶
باید این قرارداد نحس ترکمن چای لغو کرد و آذربایجان به مادرش برگردوند، این کشورها تخم نحسی هستند که زاده استعمار برای همچین مواقعی هستن.....
ایرانی ۱۰ مهر ۱۴۰۰ | ۱۵:۳۹
جناب پانترک نگفتید رابطه نظامی اسراییل با آذربایجان و ترکیه چرا مشکلی ندارد ولی بقبه حتی نباید اسم اسرتییل هم بیاورند. برای خودتان عددسازی و تاریخ سازی میکنید و کاری هم به واقعیات ندارید. برای خودتان که احترامی باقی نگذاشته اید در ایران ولی بقیه خیلی بیشتر از شما متوجه میشوند.
تام ۱۵ مهر ۱۴۰۰ | ۱۳:۲۰
احساس کردم با سفیر ترکیه یا اذر بایجان مصاحبه شده. عجب تحلیل ابکی. ایشون سفیر بودند؟