همکاری‌های نظامی ایران و روسیه پس از لغو تحریم‌ها

روسیه چه سلاح‌هایی به ایران می‌فروشد؟

۱۲ شهریور ۱۳۹۹ | ۱۸:۰۰ کد : ۱۹۹۴۹۳۹ خاورمیانه انتخاب سردبیر
سفر امیر حاتمی وزیر دفاع ایران به روسیه برای شرکت در «نشست نظامی ارتش ۲۰۲۰» که از ۲۳ تا ۲۹ اوت برگزار شد، گمانه‌زنی‌ها در مورد افزایش همکاری‌های نظامی مسکو و تهران پس از پایان تحریم‌های تسلیحاتی را تشدید کرده است. درخواست آمریکا برای تمدید این تحریم‌ها علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شد اما مورد تایید قرار نگرفت. تقاضای واشنگتن برای استفاده از مکانیسم ماشه نیز نتیجه‌ای در بر نداشت.
روسیه چه سلاح‌هایی به ایران می‌فروشد؟

دیپلماسی ایرانی: تحریم‌های تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران در ماه اکتبر به پایان می‌رسد اما هنوز مشخص نیست تهران قرار است چه سلاح‌هایی را از مسکو خریداری کند.

مذاکره با تهران یکی از مهم‌ترین بخش‌های دیپلماسی مسکو در زمان شیوع ویروس کرونا بوده است. محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران تابستان امسال دو مرتبه به مسکو سفر کرد: یک بار در ماه ژوئن و بار دیگر در ماه ژوئیه. هدف وی از این سفرها گفت وگو درباره آینده توافق هسته‌ای و همچنین رسیدن به پاسخی هماهنگ در قبال کارزار امریکایی‌ها برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی سازمان ملل علیه تهران بوده است. 

با این وجود، سفر امیر حاتمی وزیر دفاع ایران به روسیه برای شرکت در «نشست نظامی ارتش 2020» که از 23 تا 29 اوت برگزار شد، گمانه‌زنی‌ها در مورد افزایش همکاری‌های نظامی مسکو و تهران پس از پایان تحریم‌های تسلیحاتی را تشدید کرده است. درخواست آمریکا برای تمدید این تحریم‌ها علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شد اما مورد تایید قرار نگرفت. تقاضای واشنگتن برای استفاده از مکانیسم ماشه نیز نتیجه‌ای در بر نداشت.

پیش از سفر امیر حاتمی، سفیر ایران در روسیه، کاظم جلالی گفته بود همکاری‌های نظامی ایران و روسیه «روز به روز در حال رشد» است و به زودی ابعاد جدیدی خواهد یافت. وی در کانال تلگرامی خود نوشت: «به زودی فصل تازه‌ای را در همکاری‌های نظامی ایران و روسیه آغاز خواهیم کرد.» 

در ادامه مذاکرات حاتمی با همتای روس خود، سرگئی شویگو، سفارت ایران در مسکو اعلام کرد با توجه به درک راهبردی عمیقی که میان دو کشور در منطقه وجود دارد گسترش همکاری‌ها در آینده بسیار حائز اهمیت است. به گزارش «المانیتور» چنین اشتیاقی در رسانه‌های روسی دیده نشده است، با این وجود آنها معمولاً در مورد چشم‌انداز مشارکت نظامی ایران و روسیه خوش‌بین هستند. البته حضور این هیئت ایرانی در نشست روسیه آنچنان مورد توجه قرار نگرفت. تنها چیزی که از آن منتشر شد ویدئویی بود که هیئت ایرانی را در حال بازدید از سیستم‌های پدافند هوایی اس 400 و پانتسیر اس 1 نشان می‌داد و احتمالاً حاکی از تمایل دو طرف مبنی بر عقد قرارداد خرید این سیستم‌هاست.

آژانس اطلاعات دفاعی امریکا می‌گوید پس از لغو تحریم‌های تسلیحاتی، مقامات ایرانی قصد دارند از روسیه تانک، سامانه اس 400 و سامانه دفاع موشکی ساحلی باستیون را خریداری کنند. علاوه بر آن، تهران تمایل دارد از روسیه جنگنده سوخوی 30، هواپیمای آموزش خلبان پیشرفته یاک 130 و تانک تی 90 بخرد. البته نباید خیلی روی این گزارش‌ها حساب باز کرد. تا کنون تنها منبع موثق برای کسب اطلاعات مربوط به قراردادهای احتمالی، اظهارات و بیانیه‌های نسبتاً مبهم مقامات دو کشور بوده است. اینکه تهران اصلاً قراردادی را برای خریدهای گران‌قیمت از مسکو به امضا می‌رساند یا خیر هنوز در هاله‌ای از ابهام است. 

چرا باید مراقب بود

اولین دلیل این است که نمایندگان ایرانی اولین هیئت خاورمیانه نیستند که سامانه اس 400 را سبک سنگین می‌کنند و به خرید آن علاقه نشان می‌دهند. کارشناسان روسی از صحبت درباره شهرت جهانی تسلیحات ساخت کشورشان لذت می‌برند و با اشتیاق از تحت تأثیر قرار گرفتن هیئت‌های خارجی پس از مشاهده تانک‌ها، جنگنده‌ها و سامانه‌های دفاع موشکی روسی حرف می‌زنند. اما در واقعیت، بین اعلام رسمی علاقه به خرید تسلیحات و امضای قرارداد برای تحویل آن فاصله زیادی وجود دارد. جدای از این، سپاه پاسداران در حال حاضر سامانه دفاع موشکی کوتاه‌برد «تور ام 1» ساخت روسیه را در اختیار دارد و می‌تواند همان را ارتقا دهد.

نکته دوم اینکه اگرچه رهبران ایران تا کنون چندین بار از تانک‌های روسی مثل تی 90 یا سامانه‌های دفاع موشکی به عنوان گزینه‌های مورد علاقه خود سخن گفته‌اند، اما اولویت فعلی ایران تولید خودروهای زرهی داخلی مثل تانک کرار است. در چنین شرایطی، سه سامانه دفاع موشکی اس 300 که روسیه به ایران تحویل داد باید برای این کشور کافی باشد. تهران همچنین سامانه دفاع موشکی باور 373 را در اختیار دارد که از نظر خصوصیات شبیه به اس 300 است. گفته می‌شود این تولیدات داخلی به همت سپاه پاسداران ساخته می‌شوند و این نهاد مالکیت اکثر شرکت‌های دفاعی را در اختیار دارد.

سوم اینکه گسترش همکاری‌های نظامی با ایران به ویژه پس از شلیک اشتباهی پدافند هوایی ایران و سقوط هواپیمای اوکراینی با دو موشک «تور ام 1» ساخت روسیه می‌تواند اعتبار بین‌المللی کرملین را کاهش دهد.

چهارم اینکه نباید احتمال گرم‌تر شدن روابط میان روسیه و دشمنان سنتی ایران را رد کرد. پس از هشتمین کنفرانس امنیت بین‌المللی مسکو که به میزبانی وزارت دفاع روسیه برگزار شد، بلومبرگ گزارش داد که روسیه درخواست ایران مبنی بر خرید سامانه اس 400 را از ترس دردسرهای متعاقب آن و ناراحتی کشورهای حوزه خلیج فارس و اسرائیل رد کرده است. با این حال نمایندگان سرویس فدرال همکاری‌های نظامی ‌فنی بعداً اعلام کردند روسیه آماده است این سامانه دفاعی را در اختیار ایران قرار دهد.

روی کاغذ روسیه می‌تواند هم ایران را راضی نگه دارد و هم با نزدیکی بیش از حد به این کشور به اعتبار بین‌المللی خود ضربه نزند. برای این کار مسکو می‌تواند فقط سامانه‌های دفاعی موشکی با بردهای مختلف را به ایران بفروشد و به این کشور در محافظت خود در برابر تهدیدهای بیرونی کمک کند، اما هیچ سلاح تهاجمی به جمهوری اسلامی نفروشد. 

یوری لیامین، تحلیلگر روس، معتقد است ایران در نهایت خواستار خرید جنگنده‌های سوخوی 35 یا سوخوی 30 ام از روسیه خواهد شد. نیروی هوایی ایران به شدت نیاز دارد خود را بروز و هواپیماهای مدرن با کاربری‌های مختلف خریداری کند. در حال حاضر مجموعه صنعتی نظامی ایران قادر نیست همه نیازهای نیروی هوایی این کشور را تأمین کند.

میخائیل بارابانوف، کارشناس مرکز تحلیل راهبردها و فناوری‌ها در سال 2018 گفته بود صنعت هوایی ایران صرفاً با اورهال و تعمیر جنگنده‌های امریکایی کهنه سرپا مانده است و نمی‌تواند چیزی فراتر از آن ارائه کند، و اینکه مهندسین این کشور قادر به ارائه ایده‌های جدید برای ساخت هواپیما نیستند و مجبورند به دنبال بودجه برای تعمیر هواپیماهای قدیمی باشند. بارابانوف اظهاراتش را در حالی بیان کرد که ایران به تازگی جنگنده بومی کوثر را از روی جنگنده اف 5 امریکا تولید کرده است.

نیکیتا اسماگین، کارشناس شورای روابط بین‌الملل روسیه مستقر در تهران، می‌گوید به اعتقاد او بعید است ایران بتواند برای خرید طیف گسترده‌ای از تسلیحات و تجهیزات نظامی از روسیه با این کشور توافق جامعی را به امضا برساند. وی ادعا می‌کند به دلیل رکود اقتصادی و کاهش درامدهای واقعی کشور، عقد هر گونه قرارداد سنگین برای خرید تسلیحات منجر به ناآرامی در داخل کشور می‌شود.

اسماگین می‌گوید شاید ایران از عقد هر گونه قرارداد سنگین برای خرید تسلیحات از روسیه خودداری کند، اما احتمالاً‌ چند قرارداد نمادین با مسکو امضا می‌کند تا توانایی خود برای عبور از حصر امریکا را نشان دهد. با این حال این مسئله باعث نمی‌شود مشکلات بلندمدت جمهوری اسلامی حل شود. اسماگین معتقد است ناوگان هوایی فرسوده ایران با خرید چند جنگنده درست نمی‌شود. استفاده از سامانه‌های دفاع موشکی بومی که از روی نمونه‌های خارجی ساخته شده نیز ممکن است چالش‌هایی را به همراه داشته باشد.

البته ممکن است پتانسیل همکاری‌های نظامی ایران و روسیه از آنچه می‌بینیم بالاتر باشد. الکساندر استوچیلین، نایب‌رئیس مرکز تحقیقاتی رزونانس، می‌گوید رادار «رزونانس ان ای» که به دست این مرکز و برای شناسایی هواپیماهای رادارگریز طراحی شده، چندین سال است که در ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رادار حتی موفق شده در ماه ژانویه جنگنده‌های اف 35 امریکایی را در نزدیکی مرزهای ایران شناسایی کند. با اینکه اظهارات استوچیلین به شدت مورد استقبال رسانه‌ها قرار گرفت، اما این اتفاق چیز جدید و عجیبی نیست. رادارگریزی یک هواپیما و شناسایی نشدن آن چیزی نیست که مصون از خطا و شکست باشد. مسئله تاکتیک‌هایی است که برای شناسایی و دفاع در برابر تهدیدهای هوایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نکته مهم‌تر این است که با استفاده از رادارهای تولید شده برای ارتش روسیه نیز می‌شد این جنگنده‌های اف 35 را شناسایی کرد. بر اساس گزارش‌های رسمی، روسیه در سال 2014 و 2015 دو سامانه راداری غدیر را به ایران تحویل داده است و این دو سامانه در استان‌های سمنان و خوزستان مستقر شده‌اند. این رادارها به عنوان کالای صادراتی تولید شده‌اند و نسبت به مدل‌های مورد استفاده در ارتش روسیه، از قابلیت‌های کمتری برخوردارند. با این حال برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد ممکن است ایران رادارهایی را در اختیار داشته باشد که برای استفاده ارتش روسیه بهینه‌سازی شده‌اند. ظاهراً این ایستگاه‌های راداری در استان فارس و در غرب شهر شیراز و در استان کردستان در شمال شهر بیجار مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

در هر حال لغو تحریم‌های تسلیحاتی، همکاری‌های نظامی روسیه با ایران را وارد فاز تازه ای می کند. مسکو تمایل دارد تجهیزات دفاعی خود را در اختیار ایران قرار دهد و ایران می‌خواهد سلاح‌های تهاجمی بخرد. روسیه در عین حال باید نگران اعتبار بین‌المللی خود نیز باشد، چرا که فروش هواپیما یا موشک مورد استفاده در جنگنده یا کشتی جنگی به ایران می‌تواند هم بازیگران منطقه‌ای و هم امریکا را عصبانی کند. با این حال، بعید است کرملین بدون توجه به نگرانی‌های بین‌المللی به ایران سلاح‌های تهاجمی بفروشد و خود را تحت فشار قدرت‌های جهان قرار دهد.

منبع: المانیتور / مترجم: هدیه عابدی

کلید واژه ها: ایران و روسیه خرید سلاح از روسیه جنگنده های سوخو-30 اس 400 باور ۳۷۳ لغو تحریمهای تسلیحاتی توان نظامی ایران


( ۱۶۰ )

نظر شما :

میانجی ۱۳ شهریور ۱۳۹۹ | ۰۳:۱۲
با سلام ایران در حال حاضر سازنده یکسری سلاح های مورد نیاز خود است . برخی جاها کاستی دارد مطمئنا ایران اقدام به خرید تکنولوژِی پایه ای نظامی خواهد کرد و بعد آن ایران اقدام به خرید دانش و خود تجهیزات سنگین و موثر در عرصه نظامی خواهد کرد احتمال خرید اس 400 کم است احتمال خرید بمب افکنهای سنگین ، ناوهای بزرگ ، بالگردهای سنگین ، مهمات خاص ، خودرو های نظامی ویژه ، تجهیزات ولوازم پایش فضایی....... کلا سلاحهایی که در سطح مقابله با سلاحهای آمریکایی باشد
جامی ۱۳ شهریور ۱۳۹۹ | ۰۳:۱۳
تانک کرار که تولید داخل است، گزینه کم هزینه‌تری نسبت به t90 روسی است.هر چند سرعت ساختش پایین است.بالگردهای کبرا را هم که فعلا بسیار عالی در داخل اورهال شده‌اند.نیاز اساسی ما جنگنده،و مخصوصا جنگنده های چند منظوره است.گویا قرارداد تولید سوپر فلانکر منعقد شده.در یک فیلم تبلیغاتی از کارخانه سوخو،گویا تعداد ۵۰ عدد سوپرفلانکر در چند سال آینده ،برای یک کشور ناشناس قرار است ساخته شود.پس از ساخت سفارشهای متعلق به مصر.su-30sm و MiG-35 نیز در کنار سوپر فلانکر ترکیب عالی خواهند بود.در کل چه خرید سوپر فلانکر چه راه اندازی خط تولید سوخو سی باشد،بهتر است به دلیل وجود ارازل و اوباش منطقه‌ای،تا وقتی بدستمان نرسیده‌اند،راجعبه آنها صحبتی نکنیم.
حامد ۱۳ شهریور ۱۳۹۹ | ۱۱:۲۲
با اون همه سابقه تجزیه کشور که از روسیه وجود داره اتفاقا خطر اصلی برای ایران در اینده از جانب همین روس ها خواهد بود روس ها در سوریه، صادرات گاز به اروپا و . . . رقیب ایران به حساب میان معلومه که به ما اسلحه استراتژیک نمی فروشند اگر غیر از این بود تعجب داشت
مهندس مهراب لاهیجانی ۱۳ شهریور ۱۳۹۹ | ۱۱:۲۸
تنها راه حفظ کشور . تعامل با همه قدرت ها است. در غیر این صورت باید به یکی باج داد و از یکی واهمه دایم داشت.
كامران ۱۳ شهریور ۱۳۹۹ | ۲۳:۲۵
در روابط سیاسی و نظامی با کشورهای بزرگ تر باید همچو ماهی بود، نه به راحتی به دست گرفته شوی و در عین حال که به دست گرفته شدی سریع فرار کنی ، باید با مطامع و خواست انها بازی کنی و امتیاز بگیری ، این راهکار کشورهایی مثل ایران است.هر قرارداد نظامی ایران با روسیه باید به شرط انتقال تکنولوژی باشد. در عین حال که از خباثت ذاتی انها هم نباید غافل بود و تاریخ معاصر ما شاهد گویای ان است.
علیرضا ۱۴ شهریور ۱۳۹۹ | ۱۱:۳۸
باسلام،باتوجه به اینکه اگرامنیت نباشد،بوقلمون وچلوکباب و...زهر تنت خواهدشد،بنابراین دلیلی نداردکه اگر ایران اسلامی بخواهدقرادادسنگینی راجع به تسلیحات نظامی خریداری کند،مردم ایران بخواهنداعتراضی داشته باشند.تنهایک بی عقل نادان به اقتدارسرزمینش معترض میشودکه باجایگاه ویژه،حساس وبسیارمهم استراتژیک وجغرافیایی ایران دراین منطقه ازکره خاکی ،این داشتن قدرت برترودرصورت لزوم خریدسنگین تجهیزات نظامی موردلزوم ،یک نیازحتمی وعقلانیست که بطورحتم مردم ایران اسلامی بدون توجه به جریانات نیرنگ ونفاق وفتنه تنها حامی وپشتیبان اقتدارسرزمین خودهستندوخواهندبود،انشاءاللّه،باتشکر
ایرانی ۱۴ شهریور ۱۳۹۹ | ۱۵:۱۱
مکانیسم ماشه عملی شود یا عملی نشود در جو جهانی موجود هیچ سلاح استراتژیک یا به قول معروف game Changer به ایران توسط هیچ کشوری فروخته نخواهد شد
بچه شیعه ۲۶ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۴۶
ترامپ ادم معامله گریه سامانه تاد رو به ایران میفروشه با این استدلال که تاد بکار تروریستا نمیاد خخخ
تیما ۰۴ آبان ۱۳۹۹ | ۲۱:۱۹
روسیه هیچ وقت متحد ایران نبوده و نیست و ب هیچ عنوان قابل اعتماد نیست اگ روسیه ب ایران سلاح تهاجمی نفروشد روی اوردن ب آمریکا ب هر قیمتی می ارزد متحدان آمریکا در منطقه بهترین جنگنده هارو مثه اف ۳۵ اف ۱۶ اف۱۵ سامانه پاتریوت و .... در اختیار دارند و همچنین بهترین ادوات نظامی جهان رو ب خدمت گرفتن روسیه متحد قابل اعتمادی نیست نیست نیست امیدوارم سیاست مدارای ما بفهمند
محمود ۱۶ آبان ۱۳۹۹ | ۰۳:۱۰
بی عقل که نام میبری وقتی بیکاری زیاده وقتی حق خوری حق کشی بیداد می‌کنه ایران همه این سلاح داشته باشه باز مشکلاتش حل نمیشه اول مشکلات مردم حل بشه
مهدی ۱۷ آبان ۱۳۹۹ | ۰۳:۴۲
هیچ گروهی در ایران مثل ما از دو رویی و نامردی روسها هر روز و هرآن احساس رنج ندارد ما اهل ترکمانچایی ها میدانیم روسها باماچه کرده و چه میکنند اگرقراراست با خریدازخارج تسلیحات نیروهوایی و غیره مدرنیزه شودجنگنده های نسل سوم و چهارم غربی بهترازنسل پنجم روسیه و چین وامثالهم است هشت سال تجربه جنگ را مگر ندیدند این را خودنظامیهامون درهمه حال که فریادمیزنند اف14بافونیکسش مگرفراموش میشود آخه حماقت تا کی وتا کجا بخدا روسها جزخیانت هیچ ندارند آخه کدام کشورباتکیه برشوروی وچین مدرنیزه شده که ما دومی باشیم کشورهای عضوورشو را خوب بنگریدبهارواح شهدای مظلوم ایران زمین تکیه برشرق خیانت خیانت خیانت است حماقت حماقت حماقت است ولاغیر این سیاسیونِِ و دلال زاده ها کمی هم بحرف و نظرات نظامی های قدیمی و امروزی مان ذره.ایی توجه کنند بخدا دورنیست که منفورتاریخ خواهندشد
نیما ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۲۱:۲۸
همینطور که میدونید اوضاع بودجه نظامی روسیه واقعا بده ، حتی به تعداد کافی برای خودشون نمیتونند سلاح درست کنند روسیه گفته تا هشت سال آینده میخواد فقط هفتادو چندتا فقط سوخو 57 تولید کنه ، بهترین راه برای تامیین بودجه خوب فروش نظامی هستش ، روسیه اگر ببینه که با ایران داره یه قرارداد بزرگ میبنده ، صد در صد وارد میز معامله میشه ( اعراب قرارداد خیلی کوچیک با روسیه میبندن برای اینکه مثلا راضی نگهش دارن ) ، خلاصه که پول حلال مشکلاته
من ۰۶ آذر ۱۳۹۹ | ۱۸:۵۰
ایران باید در مورد هواپیماهای جنگنده وبم افکن، ونیز هلیکوپتر خود کفا کند حتی اگر مهندسی معکوس کند تا به سطح کشور های قدرت مند برسد، هیچ کشوری دوست ایران نیست حتی روسیه وچین.....
امیرارسلان ۰۷ دی ۱۳۹۹ | ۰۸:۲۶
یک چیز رو فراموش نکنید که دشمن اصلی ایران همین روسیه هست اگر واقعا ما متحدش بودیم که چنین میگن بهمون سوخو۵۰ می فروختن حالا که نیستیم به امید خدا باساخت جنگنده ای ماننده تامکت ولی با ارتقاهایی و جنگنده ای مانند قاهر اما بزرگتر برای رهگیری نسل پنجم برای بمب افکن هم کوثر رو داریم سامانه دوربرد ترو بلند ارتفاع تر که توان دفاع ایران از کلاهک های اتمی رو داشته باشه دیگه نیاز به هیچی نداریم اما اما با تناژ تولید بسیار که در کنار تولید انبوه برای داخل توان صادرات رو هم داشته باشیم