هدف گذاری ۲۲ درصدی

آیا تلاش بانک مرکزی برای مهار تورم امکان پذیر است؟

۱۴ خرداد ۱۳۹۹ | ۱۵:۰۰ کد : ۱۹۹۱۹۲۴ اقتصاد و انرژی نگاه ایرانی
نویسنده خبر: علی دینی ترکمانی
علی دینی ترکمانی در یادداشتی می نویسد: شواهد و قرائن اقتصادی دالّ بر امکان ناپذیر بودن آن است. افزایش نرخ ارز و قرار گرفتن آن در کانال ۱۷ هزار تومان و احتمال افزایش ان به کانال‌های بالاتر، کاهش درآمدهای ارزی نفتی بر اثر تحریم‌ها و افت شدید قیمت جهانی نفت و افزایش مخارج غیر مترقبه دولت بر اثر وقایعی چون سیل و کرونا موجب بیشتر شدن کسری بودجه می‌شود.
آیا تلاش بانک مرکزی برای مهار تورم امکان پذیر است؟

دیپلماسی ایرانی: بانک مرکزی اعلام کرده که میزان تورم ۲۲ درصد را برای سال جاری هدف‌گذاری کرده است. تورم سال گذشته بر مبنای برآورد بانک مرکزی ۴۱ درصد بود. این هدف‌گذاری، یعنی کاهش تقریبا  ۵۰ درصدی. آیا چنین چیزی امکان‌پذیر است؟

شواهد و قرائن اقتصادی دالّ بر امکان ناپذیر بودن آن است. افزایش نرخ ارز و قرار گرفتن آن در کانال ۱۷ هزار تومان و احتمال افزایش ان به کانال‌های بالاتر، کاهش درآمدهای ارزی نفتی بر اثر تحریم‌ها و افت شدید قیمت جهانی نفت و افزایش مخارج غیر مترقبه دولت بر اثر وقایعی چون سیل و کرونا موجب بیشتر شدن کسری بودجه می‌شود. پیش بینی‌ها در سال گذشته روی ۱۵۰ هزار میلیارد تومان بود. با وضعیت مذکور این کسری به حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان افزایش می‌یابد. در عین حال باید به اثر مهم تحریم صادرات غیرنفتی بر بازار ارز نیز توجه جدی کرد.

بانک مرکزی بر آن است تا این کسری را از طریق انتشار و فروش اوراق قرضه دولتی پوشش بدهد. در این‌صورت، نیاز به استقراض دولت از بانک مرکزی و افزایش پایه پولی و نقدینگی نیست. وقتی رشد نقدینگی از این محل صفر یا در حد خیلی کم باشد، انتظار می‌رود که تورم نیز کنترل بشود.

اما، چند نکته در اینجا وجود دارد. اول، میزان احتمال فروش ۱۵۰ هزار میلیارد تومانی اوراق بدهی است. بخشی از اوراق در بازار بین‌بانکی و بخشی در بازار بورس عرضه خواهد شد. قسمت بین‌بانکی نباید مشکل چندانی داشته باشد. اما قسمت بورس با توجه به عرضه ‌های اخیر سهام و رشد خیلی بیش از اندازه شاخص قیمت سهام و وجود نوعی هراس نسبت به اینده‌ی ان،  احتمالا دچار مشکل بشود. 

به هر میزانی که فروش اوراق بدهی دچار مشکل بشود در نهایت دولت ناچار از استقراض از بانک مرکزی خواهد شد.

در مورد جذب بین بانکی اوراق نیز مساله‌ی مهم این است که با تخصیص بخشی از این منابع به اوراق بدهی، امکان تسهیلات دهی شبکه‌بانکی افت شدید خواهد کرد. در نتیجه، به میزانی که امکان کنترل تورم از این طریق می‌رود، باید انتظار تعمیق رکود و منفی‌تر شدن رشد اقتصادی و افزایش بیکاری را هم داشت که بر انتظارات منفی از آینده تاثیر مهم می‌گذارد.

یعنی، برخلاف رکودهای کلاسیک که همراه با کاهش تورم هست، در موقعیت اقتصاد ایران، عمیق‌تر شدن رکود از دو کانال بر تورم تاثیر می‌گذارد و رکود تورمی را دامن می‌زند. یکی، کاهش عرضه کالاها و خدمات در بخش واقعی اقتصاد و دیگری بدتر شدن چشم‌انداز آینده و تشدید خروج سرمایه و افزایش تمایل به سرمایه‌گذاری روی دارایی‌های نقدپذیر ارز و طلا. 

نکته‌ دیگر، بی‌توجهی به نقش انتظارات تورمی از محل تشدید تنش‌های سیاسی با آمریکا و تاثیر آن بر نرخ دلار است. اگر این تنش‌ها و تضادها تشدید بشود و رفته رفته شکل لاینحل به‌روش‌های متعارف را پیدا بکند، در این‌صورت حتی با کند کردن نرخ رشد نقدینگی، تورم می‌تواند از طریق افزایش نرخ دلار و قرار گرفتن آن در کانالی چون ۲۵ هزار تومان، در سطح بالا باقی بماند.

این نکته بخصوص در صورت پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری پیش روی آمریکا معنای بیش‌تری پیدا می‌کند. در صورت تحقق چنین امری، انتظاراتی که با احتمال شکست وی پیوند خورده و در نقش ارام‌کننده‌ی بازارها عمل می‌کند، خیلی سریع به انتظارات فزاینده تورمی تبدیل خواهد شد و بازارها را متلاطم خواهد کرد.

در حالی که در سال ۱۳۹۷، بسیاری از کارشناسان معتقد بودند نرخ دلار در کانال‌های حداکثر ۱۲ تا ۱۳ هزار تومان می‌ماند، در ابتدای فروردین ۱۳۹۸ در مطلبی نوشتم "شواهد و قرائن نشان می‌دهد که احتمال افزایش نرخ دلار به رکورد پیشین ۱۹ هزار تومان وجود دارد". اکنون نیز با توجه به توضیحات مذکور اعلام می‌کنم که احتمال تحقق هدف‌گذاری تورمی بانک مرکزی با توجه به شواهد و چشم‌انداز  تحولات اقتصادی و سیاسی، بسیار ضعیف است مگر اینکه اتفاقات مهمی در عرصه‌ی مناسبات سیاسی با آمریکا رخ بدهد که این نیز بعید به نظر می‌رسد.

علی دینی ترکمانی

نویسنده خبر

 اقتصاددان و عضو هیأت علمی موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: نرخ تورم نرخ تورم ایران تحریم ایران کاهش درآمدهای نفتی ایران ایران و امریکا تنش ایران و آمریکا مذاکرات ایران و امریکا


( ۴ )

نظر شما :

محمد ۱۴ خرداد ۱۳۹۹ | ۱۹:۲۸
رفتار ما مثل افرادی است که به دنبال این هستند که چه چیزی بخورند تا وزنشان کاهش پیدا کند ، یعنی در رژیم کاهش وزن هم به دنبال خوردن هستند ، حال ما هم بدون ایجاد کارخانه جدید ، شرکت جدید ، ایجاد بازهای هدف جدید ، جذب مهندسان نخبه ایرانی در داخل و خارج کشور و خلاصه هرآنچه که به کسب درآمد می آنجامد ، منتظر معجزه هستیم ، تا زمانی که از ابتدای جاده قم تا بندر عباس تبدیل به کارخانه نشود ، تا زمانی که آنقدر تولیدمان بالا نرود که برای نیروی کار کارخانه ها مجبور به پذیرش از کشورهای همسایه نشده باشیم ، تا زمانی که تبلیغات محصولات ایرانی همه کشورهای منطقه را فرا نگرفته باشد ،تا زمانی که میلیونها ایرانی ثروتمند ، هزاران میلیارد سرمایه شان را به کشور نیاورند ، نمی توان امید به رشد اقتصادی یا کنترل تورم داشت
خسرو ۱۴ خرداد ۱۳۹۹ | ۲۰:۱۱
عالی بود
سیا رز ۱۷ خرداد ۱۳۹۹ | ۲۲:۲۹
دینی ترکمانی بیشتر از اینکه اقتصاددان باشد سیاسی کار ،و ،ماست مال اقتصادی است من کنفرانس های زیادی از ترکمانی را دیدم ،او فقط یک مشت حرفهای کلی واستدلال های ایکی و خاطره تعریف میکنه ،که خودش هم نمیدونه چی گفته